راهنمای استفاده از پسماند پسته در تغذیه دام

راهنمای استفاده از پسماند پسته در تغذیه دام
پسته یکی از محصولات مهم کشاورزی است. کشت وکار این محصول ازدیرباز در بسیاری از مناطق خشک و بیابانی کشور رایج شده ا ست. به دلیل مزیتهای
نسبی بسیاری که در این محصول وجود دارد، تولید آن همواره رو به گسترش بوده ا ست. اما بیش ترین گسترش باغات پسته طی دو دهه اخیر رخ داده است. محصول خام پسته پس از برداشت، پوست گیری میشودو بخش زیادی از آن به صورت پسماند برجای می ماند.
سالانه حجم زیادی از پسماند پسته در کارگاه های پسته پا ک کنی برجای میماند که معمولاً در محیط اطراف و حاشیه باغات پسته دفع می شود. بر اساس اطلاعات موجود از سطح حدود ۴۳۰ هزار هکتار پسته کاری درکشور، مقدار پسماند پسته پا کنی به طور متوسط حدود ۵۰۰ – ۴۸۰ هزار تن در سال براورد می شود. هر چند بخشی از این فراورده فرعی به عنوان کود در باغات پسته مورد استفاده قرار میگیرد.
اما به طورکلی خارج کردن و دفع پسماند پسته که به حالت مرطوب است حاوی مواد غذایی بوده و محیط مناسبی را برای رشد میکروبها فراهم میکند. این عامل سبب ایجاد مشکلات زیست محیطی و گسترش آلودگیهای قارچی در باغات پسته میشود. بررسیها نشان داده که نسبت پسماند به محصول پسته خشک حداقل ۲۵ / ۱ و حداکثر ۲ برابراست؛ بنابراین با توجه به میزان تولید محصول خام سالانه، حجم انبوهی از پسماند پسته پا ک کنی به دست میآید که در صورت استفاده مناسب ازآنها در تغذیه دام، علاوه بر تأمین بخشی از نیازهای علوفه ای دام کشور، ازآلودگی های زیست محیطی نیز می توان جلوگیری کرد. باتوجه به محدودیت منابع آبی برای کشت علوفه و درنتیجه کمبود منابع علوفها ی و کمبود خورا دام در کشور، شناسایی ارزش غذایی، نحوه ک نگهداری
مناسب و استفاده بهینه از این پسماندها به عنوان خوراک دام اهمیت زیادی دارد.
اجزای تشکیل دهنده
محصول پسته
اجزای تشکیل دهنده
محصول پسته شامل:
۶۴/۵ درصد پوسته نرم میوه؛
۲۵ درصد خوشه؛
۱۰ درصد برگ؛
۰/۵ درصد نیز مغز و پوسته استخوانی.
البته نسبت این اجزا با یکدیگر در شرایط مختلف متفاوت است.
خصوصیات و محدودیتهای پسماند پسته
مشکلات پوسته تازه
-کپک زدگی و فساد سریع؛
-نبود امکان نگهداری طولانی مدت؛
-وجود برخی مواد ضدتغذیه ای که مانع از مصرف زیاد آن توسط
دام میشود؛
-نبودن امکان استفاده به عنوان كود که باعث آلودگي قارچي محصول پسته، كاهش يكفيت و همچنين كاهش حاصلخيزي خاك میشود.

مصرف پسماند پسته به صورت سیلاژ (سیلو شده)
سطح مصرف با توجه به خصوصیات ارزیابی سیلو بین خوب تا قابل قبول به ازای هر رأس دام ۷ درصد جیره خشک است.
بنابراین سطح مصرف بر حسب نوع دام به صورت زیر توصیه می شود:
-گوسفند و بز داشتی حدود ۳۰۰ گرم در روز
-گوسفند پرواری حدود ۵۰۰ گرم در روز

آینده سرمایه گذاری در پرورش بزهای شیری سانن و آلپاین

آینده سرمایه گذاری در پرورش بزهای شیری سانن و آلپاین

❇ این امیدواری وجود دارد که با افزایش تولید شیر بز در کشور ، صنعت پرورش بز علاوه بر تولید گوشت بتواند بخش مهمی از نیاز شیر خام کشور را تأمین و با توسعه پرورش بزهای شیری بتواند کمک مهمی به اقتصاد خانوارهای روستایی و عشایر داشته باشد.

✅⏪ با توجه به شرایط اقتصاد دامپروری و تاثیر منفی خشکسالی های اخیر بر مراتع ، هزینه خوراک و نگهداری دام برای دامداران روستایی و عشایر افزایش یافته و امکان فعالیت در این صنعت برای بسیاری از دامداران دشوار می باشد. برای افزایش تولید و افزایش بهره وری اقدامات اصلاح نژادی و مدیریتی باید در دستور کار دامداران قرار بگیرد.

✅⏪ یکی از این اقدامات می تواندجایگزینی و استفاده از بزهای پرتولید همچون سانن و آلپاین در گله های بومی باشد.
با توجه به ویژگیهای ژنتیکی و تطابق مناسب این بزها با شرایط آب و هوایی کشور می توان انتظار داشت که سطح تولید و سود اقتصادی دامداران در برنامه های میان مدت و بلند مدت افزایش یابد.
✅⏪ در سال های اخیر معاونت بهبود تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی برای بهبود وضعیت پرورش دام های سبک ، اقدام به صدور مجوزهای لازم برای واردات بزهای سانن و آلپاین نموده است.
✅⏪ انتظار می رود با ورود نژادهای برتر بز شیری ، میانگین تولید شیر بز در گله های بومی در یک دوره شیردهی از ۸۰ کیلوگرم به حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ کیلوگرم برسد.
لذا این امیدواری وجود دارد که با افزایش تولید شیر بز در کشور ، اولا صنعت پرورش بز علاوه بر تولید گوشت بتواند بخش مهمی از نیاز شیر خام کشور را تأمین نماید و از طرفی توسعه پرورش بزهای شیری بتواند کمک مهمی به اقتصاد خانوارهای روستایی و عشایر داشته و نقش مهمی در اشتغال زایی جوانان جویای کار این خانوارها ایفا نماید.
✅⏪ بدیهی است اگر شروع فعالیت دامداران محترم برای پرورش بزهای شیری اصلاح شده با مطالعه کافی و استفاده از تجارب کارشناسان ذیربط شکل بگیرد ، به امید خداوند متعال آینده کاری و دورنمای اقتصادی روشنی پیش روی آنها خواهد بود و درآمد فراوانی را عایدشان خواهد کرد.

⭕ خلاصه مطالب ⭕

۱⃣ وضعیت فعلی تولید شیر بز در کشور جوابگوی نیاز بازار مصرف نیست و از این بابت ایران با کشورهای پیشرو جهان فاصله زیادی دارد.

۲⃣ بسیاری از کشورهای جهان با واردات بزهای اصلاح نژاد شده و تلاقی گری با بزهای بومی در مدت کوتاهی مقدار تولید شیر بز را چند برابر کرده اند.

۳⃣ بز سانن و آلپاین از بهترین و معروف ترین بزهای شیری جهان هستند که حدود ۵ تا ۷ برابر بزهای بومی ایران شیر تولید کرده و درصد دوقلوزایی نژاد سانن و آلپاین نیز حدود ۱/۵ تا ۲ برابر بزهای بومی است.

۴⃣ با وجود مجوزهای لازم و حمایت وزارت جهاد کشاورزی امکان واردات و پرورش آن ها در ایران وجود دارد.

۵⃣ دو روش مهم تشکیل گله بز شیری شامل خرید بزهای نر و ماده خالص سانن یا آلپاین از گله های معتبر و دیگری دورگه گیری بزهای ماده بومی با استفاده از بزهای نر سانن و آلپاین می باشد. روش آمیخته گری نیاز به هزینه و سرمایه گذاری کمتری داشته اما زمان مورد نیاز برای اصلاح نژاد گله طولانی است.

۶⃣ انتخاب بز سانن و آلپاین برای آمیخته گری با بزهای بومی هر یک دارای مزیت هایی است. در مناطق عشایری و کوچ رو استفاده از بز آلپاین و در مناطق روستایی و سیستم های مزرعه ای استفاده از بزهای سانن قابل توصیه است.

۷⃣ برای تشکیل یک گله بز شیری اصلاح نژاد شده باید زیر ساخت های لازم نظیر ساخت یک جایگاه مناسب، تأمین خوراک و رعایت بهداشت از سوی دامداران مد نظر قرار گیرد.

✳ توصیه می شود دامداران عزیز در ابتدای فعالیت از مشاوره کارشناسان خبره در این زمینه استفاده کنند.

رونق اقتصادی بازار گوشت خراسان‌جنوبی با پرورش بز «سانن»

رونق اقتصادی بازار گوشت خراسان‌جنوبی با پرورش بز «سانن»

رئیس جهاد کشاورزی خراسان‌جنوبی گفت: با پرورش بز سانن در استان و به‌خصوص شهرستان درمیان می‌توان رونق اقتصادی بازار گوشت را شاهد بود.

«هاشم ولی‌پور مطلق» در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، اظهار کرد: بز «سانن» بز باهدف افزایش تولید شیر و گوشت نگهداری می‌شود و چند قلویی در این بزها ۷۰ تا ۸۰ درصد است.

وی افزود: با پرورش بزهای سانن نه تنها می‌توان به آینده دام امیدوار بود، چون این امر در اقتصاد استان نیز تأثیر می‌گذارد.

رئیس جهاد کشاورزی خراسان‌جنوبی با اشاره به این‌که خاستگاه نژاد بز سانن کشور فرانسه است، تصریح کرد: از ویژگی‌های برجسته این نژاد، سازگاری بالا با رژیم‌های خوراکی گوناگون و اقلیم‌های متفاوت از جمله مناطق کوهستانی و دشت است.

وی خاطرنشان کرد: بزهای سانن از نظر بدنی اصطلاحاً توپٌر و مستحکم هستند که قابلیت زیادی در تولید شیر دارند و سطح بدن این بزها پوشیده از موهای کوتاه ابریشم مانند و بدن به طور یکنواخت سفید است.

رئیس جهاد کشاورزی خراسان‌جنوبی ادامه داد: سینه عمیق، پهن و کشیده به این نژاد «ظرفیت سینه‌ای» عظیمی بخشیده است. شانه‌های پهن و با اتصالات خوب همراه با جدوگاهِ بسته و گوشتی از دیگر برتری‌های آناتومیک بزهای سانن است.

ولی‌پور مطلق افزود: پاهای قدرتمند و در عین حال ظریف، شیوه راه رفتن این حیوان را دلپذیر کرده و اتصالات پستانی بسیار مناسب و در بخش بالای پستان پهن شده است.

وی با اشاره به مزیت‌های این بز گفت: تولید شیر بالا همراه با ویژگی‌هایی مانند عادت پذیری سریع با محیط، قناعت در مصرف خوراک، درصد دوقلوزایی بالا، توانایی سازگاری نژادی این بز بسیار قابل توجه است.

رئیس جهاد کشاورزی خراسان‌جنوبی تصریح کرد: آن‌ها بدون هیچ توجهی با نژادهای بومی ترکیب می‌شوند و نژاد دورگه پایدار بوجود می‌آورند.

ولی‌پور مطلق یادآور شد: شمار قابل ملاحظه‌ای بز سانن به‌صورت سنتی در سطح شهرستان درمیان پرورش می‌یابد، به‌صورت پرورش صنعتی هم‌اکنون یک نفر پیگیر کارهای صدور پروانه است.

وی یادآور شد: با اطلاع‌رسانی مزیت‌های این نوع نژاد نسبت به دیگر نژادها و صرفه اقتصادی آن نسبت به سایر بزهای بومی منطقه در راستای افزایش این بز تلاش می‌شود.

رئیس جهاد کشاورزی خراسان‌جنوبی افزود: محصولات تولید شده از شیر بز به‌علت طعم و ویژگی‌های خاص و تأثیر این محصول بر سلامت افراد جامعه با وجود مواد مغذی، قیمت بیشتری نسبت به محصولات مشابه داشته و بازار خوبی در استان دارد.

ولی‌پور مطلق ادامه داد: می‌توان با برنامه‌ریزی صحیح و کارشناسی شده بازار جدیدی را با ثبت برند خاص در استان ثبت کرد که در نهایت سود آن عاید دامدار می‌شود.

وی افزود: در صورت ابلاغ تسهیلات برای واحدهای پرورش دام می‌توان اشخاص را برای دریافت تسهیلات معرفی کرد.

رئیس جهاد کشاورزی خراسان‌جنوبی یادآور شد: بطور کلی میزان تولیدی کل گوشت قرمز در شهرستان درمیان در سال گذشته ۱۰۵۵ تن بوده است.

نکاتی راجع به پرورش بز خصوصا سانن و آلپاین

نکاتی راجع به پرورش بز خصوصا سانن و آلپاین

احتیاجات غذائی بز

اگر حيوان کاملاً بالغ باشد، آبستن يا در حال شيردهى نباشد، تنها به ‌مقدار کمى غذا جهت تأمين احتياجات فيزيولوژکى او نياز دارد. احتياجات نگهدارى بعضى از نژادها مثل آنقوره چون کرک حيوان به ‌طور مرتب در حال رشد است يک مقدار بيشتر است.

از خصوصيات بز اشتهاى زياد حيوان به غذا است طورى‌ که روزانه در حدود ۵/۳-۵ درصد وزن زنده مى‌تواند غذاى خشک مصرف کند. اگر به دفعات غذا داده شود حيوان بيشتر از اين مقدار خواهد خورد به‌خصوص اگر غذا متنوع باشد. شکم بز نسبت به اندازهٔ بدن او در مقايسه با شکم ساير نشخوارکنندگان بزرگتر است.

بز در مقايسه با ساير نشخوارکنندگان از علوفه خشک بهتر و بيشتر استفاده مى‌کند و اگر کيفيت علوفه بهتر باشد عملکرد بز نسبت به گاو و گوسفند بيشتر است. فاکتورى که سبب افزايش عملکرد بز مى‌شود اين است که بز قسمت‌هاى با قابليت هضم بيشتر را انتخاب کرده و مى‌خورد.

فاکتورهاى متعددى نيازمندى‌هاى زير را تحت تأثير قرار مى‌دهند، مثل فعاليت، درجه حرارت محيط و در بزهاى شيرده، مقدار شير توليدى و درصد چربى آن.

– آب:

يک بز مى‌تواند روزانه ۴ تا ۱۶ ليتر آب مصرف کند که بستگى به شرايط محيطي، نوع غذاى مصرفى و شرايط فيزيولوژيکى حيوان دارد. بزهاى شيرى به ازاء هر کيلوگرم شير توليدى به ۶-۴ ليتر آب نياز دارند و اگر مقدار آب محدود باشد شير توليدى کم خواهد بود.

بز در موقع آب خوردن خيلى وسواس است و سعى مى‌کند از آب تميز استفاده کند. اگر درجه حرارت آب بالا باشد حيوان آب بيشترى مصرف مى‌کند، بدين جهت پرورش‌دهندگان بز به بزهائى‌که شير بيشترى دارند آب با درجه حرارت ملايم مى‌خورانند.

بعضى از نژادهاى استوائى قادر هستند مسافات زيادى را بدون آب خوردن طى بکنند. بز نژاد بدوئين سياه (Black Bedouin)، در سوريه قادر است، به اندازه ۴۰ درصد وزن بدن خود آب در شکمه‌اش ذخيره کرده ۲-۴ روز بدون خوردن آب شير توليد کند.

تولید گوشت

بزغاله‌هاى نر و يا بزغاله‌هاى ماده‌اى که کيفيت خوبى جهت استفاده در توليدمثل ندارند اگر به‌مدت چند هفته پرورش داده شوند گوشت مطلوبى توليد مى‌کنند.

گوشت بزغاله‌‌هاى جوان ۴ تا ۶ هفتگى مثل گوشت مرغ تا چهار ماهگى شبيه گوشت گوساله و بيش از چهارماهگى شبيه گوشت بره است. بزغاله‌هاى نرى که جهت توليد گوشت نگهدارى مى‌شوند جهت جلوگيرى از جفتگيرى‌هاى ناخواسته بايد در يک هفتگى اخته شوند.

امروزه تعداد زيادى بز جهت توليد گوشت در اقصى نقاط جهان پرورش داده مى‌شوند که اکثراً هم از نژادهاى اصلاح نشده‌اند.

بزغاله‌هاى نژادهاى اصلاح شده اگر به‌خوبى پرورش داده شوند گوشت زيادى توليد مى‌کنند. نژاد سانن انگليسى اگر به‌خوبى پرورش داده شود مى‌تواند روزانه تا ۲۲۰ گرم افزايش وزن داشته باشد.

تولید مو و کرک

از زمانى که بز اهلى شده بشر عملاً از موى آن در توليد لباس استفاده کرده است. امروزه از مو و کرک بز براى توليد لباس‌هاى بسيار ظريف و نخ براى توليد لباس‌ها و فرش‌هاى گران‌قيمت و برس‌هاى نقاشى استفاده مى‌کنند. بيشتر بزها داراى دو نوع مو هستند که از فوليکو‌ل‌هاى اوليه و ثانويه رشد مى‌کنند در بيشتر بزها موهاى اوليه موى اصلى پوشش بدن را تشکيل مى‌دهد و در بعضى از نژادها اين موها رشد خيلى زيادى کرده و به حيوان ظاهرى خشن و ژوليده مى‌دهد. به‌طور عموم بزهائى که در مناطق سردسير زندگى مى‌کنند داراى موهاى زبر و درازى هستند.
در بعضى از نژادها که در مناطق سردسير زندگى مى‌کنند علاوه‌بر موهاى دراز، بز داراى موهاى بسيار باريک و ظريفى است که کشمير ناميده مى‌شود و براى توليد لباس‌هاى بسيار گران‌قيمت مورد استفاده قرار مى‌گيرد. در صنعت نساجى کشمير تنها به کرک‌هائى که در زير موهاى بز رشد مى‌کنند و کمتر از ۱۹ ميلى‌متر قطر دارند اطلاق مى‌شود. ميکرون است که بستگى به سن بز دارد.

مهم‌ترين ويژگى موهر جلاى آن است. تمام موها در سطح خارجى داراى فلس‌هائى هستند، اين فلس‌‌هاى در موهر به حالت مسطح هستند و سبب مى‌شود که موهر براق و درخشنده به‌نظر برسد. در بهترين نوع موهر (آنقورا) نقره‌اى خوش رنگ است.

جهت افزايش توليد و کيفيت موهر جفتگيرى‌هائى پى در پى بين نژادها صورت گرفته است. اين جفتگيرى‌هاى بين نژادى سبب شده است کرک جديدى که خصوصيات بين موهر و کشمير دارد به‌وجود آيد که به آن کشقورا (Cashgora) گويند. کشقورا کمتر از ۲۲ ميکرون قطر دارد داراى جلاى ملايمى بوده و خيلى نرم است و در موقع لمس کردن مثل ابريشم به نظر مى‌رسد.

بز نژاد آنقوره را سالى دوبار مو و کرک چينى مى‌کنند، يکى بلافاصله قبل از زايش و يکى قبل از جفتگيرى مناسب‌ترين زمان چيدن موقعى است که کرک‌ها ۱۵-۹ سانتى‌متر طول داشته باشند که معمولاً در حدود ۶-۵ ماه به اين اندازه مى‌رسند.

شیردوشی

بيشترين مقدار شير در فاصله هفته‌هاى دوم تا دهم پس از زايش توليد مى‌شود، پس از اين مدت توليد شير سير نزولى دارد. طول دورهٔ شيروارى بستگى به ميزان خوراک بز ماده و زمان جفتگيرى دارد. معمولاً دامداران اغلب بزهاى ماده خود را در حدود ۱۲ هفته پس از زايش جفتگيرى مى‌دهند، بدين ترتيب مى‌توان در طول دو سال سه زايش انجام داد.

در گاو عمل خروج شير از غده پستانى يک واکنش غيرارادى است که تحت تأثير سيستم اعصاب و هورمون‌ها است و پس از تحريک شدن حيوان شير از غده پستانى خارج مى‌شود.. در بز براى خارج کردن شير از غده پستانى لازم نيست که حيوان را زياد تحريک کرد.

بدين جهت زمان شيردوشى تا اندازه‌اى متغير است. على‌رغم اين تغيير شخص شيردوش مى‌تواند تا اندازه‌اى در مقدار شير توليدى اثر بگذارد.

فرق ديگر بين بز و گاو از نظر شيردوشى در اين است که حجم مخزن شير که با زمان شيردوشى ارتباط دارد در بز نسبت به گاو بزرگتر است.

در گاو اگر زمان شيردوشى خيلى متغير باشد سبب مى‌شود که فشار ناشى از شير موجود در غده پستانى توليد شير کاهش يابد. وجود مخزن بزرگ شير در غده پستانى بز سبب مى‌شود که فواصل شيردوشى تأثير چندانى در مقدار شير توليدى نداشته باشد.

اگر بز روزانه سه بار دوشيده شود مقدار شير توليدى به‌مقدار قابل ملاحظه‌اى افزايش خواهد يافت، تحريک بز در موقع شيردوشى در مقايسه با ساير فاکتورها بيشتر سبب کاهش فشار خروج شير مى‌شود.

اگر بزهاى زايمان نکرده به‌طور مرتب و به‌خوبى تحريک بشوند خودبه‌خود شير توليد مى‌کنند.

عمل شيردوش در بز هم به‌وسيله دست و هم به‌وسيله ماشين انجام مى‌‌گيرد.

فرق بین گوسفند و بز

اغلب فرق بين گوسفند و بز سؤال مى‌شود، در واقع تشخيص بعضى از نژادهاى بز با گوسفند مشکل است. بيشتر فرق‌هاى گوسفند و بز قابل تشخيص نيست، مثلاً گوسفند داراى ۵۴ کروموزوم و بز ۶۰ کروموزومى است. بز اکثراً دم خود را بالا نگه مى‌دارد درصورتى‌که دم در گوسفند (اغلب گوسفندان به‌جاى دنبه دم دارند) به طرف پائين افتاده است.
همه بزهاى نر و بعضى از بزهاى ماده ريش دارند. بز نر داراى خصوصيات بويائى است که با حس بويائى قوچ فرق دارد. قوچ داراى غدد ترشحى در پشت پاها است در صورتى‌که بز فاقد آن است. بز خيلى کنجکاو، دقيق، تعليم‌پذير، تندرو فرار مقاوم، بى‌قرار، ماجراجو و بى‌باک است درصورتى‌که گوسفند حيوانى آرام و ترسو است.

اگر گوسفند صداى هواپيما را که از پائين پرواز مى‌کند بشنود ترسيده و فرار مى‌کند درصورتى‌که اگز بز همان صدا را بشنود ايستاده و به هواپيما نگاه مى‌کند.

بز حيوانى سرزنده، تند و تيز، قوي، خشن و تحمل زيادى به گرما و سرماى زياد با کمترين امکانات دارد. در موقع جابجا کردن حرکات او بى‌نظم و ترتيب و وحشيانه است به تمام نقاط و جاهاى تازه سر مى‌زند و هرچيزى که براى او تازگى داشته باشد امتحان مى‌کند.

در دفاع از خود بى‌باک و دلير است و اگر به‌وسيله حيوان ديگرى مورد هجوم قرار گيرد هرچند که حيوان بزرگتر از خود باشد در جلو حيوان مى‌ايستد و حالت دفاعى به‌خود مى‌گيرد. بز به‌طور برجسته‌اى حيوان اجتماعى است، خود را به ساير حيوانات نزديک مى‌کند هرچند که متفاوت از خود او باشند.

جايگاه مناسب جهت پرواربندي بز

جايگاه مناسب جهت پرواربندي بز:

هرچندبز از نظر جا كم توقع است و به تأسيسات گراني نياز ندارد و در صورت داشتن تغذيه مناسب در برابر ناملايمات جوي مقاوم و بردبار است. ولي بايد در احداث ساختمان نگهداري بزهای پرواري نكات فني و بهداشتي را رعايت نمود. به طور كلي بايد شرايط زمين ، درجه حرارت ، رطوبت و وضعيت آب منطقه بررسي شودچرا كه بزها از كوران باد و رطوبت زياد رنج مي برند.

مواردي كه در احداث جايگاه دام مي بايست رعايت گردد:

۱ – زميني كه براي احداث جايگاه دام انتخاب مي شود از زمينهاي اطراف بلندتر يا حداقل هم سطح باشد تا ازورود آب هاي جاري به محل دامها جلوگيري گردد.

۲- جايگاه در مسير وزش بادهاي فصلي قرار نداشته باشد، در غير اينصورت از باد شكن استفاده شود.

۳ – جايگاه بايد طوري ساخته شود كه نورخورشيد به مقدار زياد درآن بتابد، چون نورخورشيد با داشتن اشعه ماوراي بنفش موجب ضدعفوني شدن جايگاه و همچنين ايجاد ويتامين D ميگردد.

ديوار، سقف و كف جايگاه بايد از مصالحي مانند سنگ و آجر و سيمان ساخته شود تا امكان زندگي حشرات، ميكروبها و قارچ ها كمتر شود وضدعفوني جايگاه هم به راحتي صورت گيرد.كف جايگاه بايد محكم و بادوام و غيرقابل نفوذ باشد تا آب و ادرار زير پاهاي دام جمع نشود زيرا بز در برابر رطوبت حساس است.

مقدار رطوبت حداكثر ۵۰ تا ۷۵ درصد و فضاي لازم براي هر بره به طور متوسط ۸/۰متر مربع است زيرا فضاي بيشتر از اين حدبه بره ها فرصت حركت بيشتري مي دهد كه در نتيجه ميزان اتلاف انرژي افزايش مي يابد۰
– ارتفاع جايگاه بايد بين ۸/۲ الي ۳ متر باشد.
– در جلو آغل بايد بهاربند با حياط آغل وجود داشته باشد و مساحت آن دو برابر فضاي مسقف در نظر گرفته شود.
– درب آغل بايد نسبتاً وسيع و تقريباً به عرض ۲/۳ متر باشد . تا عبور گوسفندان به راحتي صورت پذيرد
– خوراك خوري دام ممكن است به شكل ثابت يا متحرك و يا به صورت يك طرفه يا دو طرفه باشد كه در نوع ثابت بايد به وسيله مصالح ساختماني در داخل جايگاه و كنار ديواره هاي اصلي يا مباني آغل ساخته شود.
– كف آخورها بايد به صورت گرده ماهي ساخته شود تا مواد غذايي در كناره هاي آخور نمانده، فاسد و كپك زده نشود و موجبات مسموميت دامها فراهم نگردد.
– ارتفاع ديوارجلو آخورها بايد از سطح زمين ۳۰ تا ۴۰ سانتي متر و ارتفاع ديوار عقب ۱ تا ۵/۱ متر باشد تا حيوان هنگام تغذيه خوراك را با پوزه به بيرون آخور نريزد.
– پهناي لبه آخورهاي يكطرفه نبايد از ۲۰ سانتي متر تجاوز كند ، چرا كه گوسفندان به راحتي نمي توانند عمل تغذيه را انجام دهند.
– آخورها را بايد در پايين و علف خورها را به صورت نرده اي در بالاي آخورها احداث كرد.
– در بعضي از واحدهاي پرواربندي انواع آخورها و علفخورها را متحرك مي سازند تا هروقت بخواهند بزهارا در فضاي باز و بهاربند علوفه بدهند.
– بايد بالاي آخورها يك ميله سرتاسري نصب گردد تا گوسفندان وارد آخور نشوند و با ادرار خود مواد خوراكي را آلوده نسازند.

تغذيه بز پرواری جهت تامین گوشت

تغذيه بز پرواری جهت تامین گوشت:

بز پرواري براي زنده ماندن و چاق شدن به غذا نياز دارد آن مقدار از غذا كه براي رفع احتياجات دام جهت زنده ماندن ضرورت دارد را جيره نگهداري مي نامند ۰ و به آن ميزان غذايي كه دام پرواري براي رشد نياز دارد جيره توليدي مي گويند ۰ بنابراين با توجه به مطالب گفته شده بايد احتياجات دام پروري را براي نگهداري وتوليد محاسبه كرده و با مواد خوراكي مناسب و مورد نياز تأمين نمود.

مواد غذايي مورد استفاده در تغذيه گوسفند:

خوراك مورد استفاده در تغذيه گوسفند از منابع زير منشاء مي گيرد:

۱ – علوفه هاي سبز مانند علوفه هاي سبز مرتعي ، علوفه هاي تيره غلات و حبوبات

۲ – ريشه ها و غده ها

۳ – دانه ها و مازاد محصولات كشاورزي

۴ – باقيمانده كارخانه ها نظير مازاد كارخانه هاي دانه خرد كني و آرد ، مازاد كارخانه هاي روغن كشي، مازاد كارخانه هاي قند.

۵ – خوراك با منشاء حيواني – ( پودر گوشت – پودرخون – پودر استخوان )

علوفه هاي سبز تيره حبوبات:

موادي بسيار خوشمزه و خوش خوراك به شمار مي روند همچنين از نظر پروتئين بسيار غني بوده و از نظر كلسيم و فسفر و ويتامين ها بسيار غني مي باشند. مانند يونجه و شبدر

علوفه هاي تيره غلات :

مهم ترين انواع غلات كه ميتوان به عنوان علوفه بصورت سبز، خشك و سيلو شده به مصرف دام پرواري رساند عبارتند از ذرت، جو، گندم

ريشه ها و غده ها:

از مهم ترين گياهان ريشه اي مي توان هويج و چغندر را نام برد ۰ داراي مقدار زيادي مواد هيدروكربنه هستند و به همين دليل بسيار انرژي زا مي باشند.

دانه ها و مازاد محصولات كشاورزي:

در زمره مواد متراكم يا كنسانتره محسوب مي شوند مقدار سلولز آنها كم ولي بسيار انرژي زا هستند همانند دانه هاي ذرت، گندم، جو

مازاد محصولات كشاورزي:

به كاه و پوشش خارجي دانه ها اطلاق مي شود. اين مواد داراي سلولززيادي هستند همانند كاه كه از نظر مواد غذايي بسيار فقير است ولي به عنوان غذاهاي شكم پركن در تغذيه دام مورد توجه است.

مازاد كارخانه هاي دانه خرد كني و آرد:

سبوس – غشاء خارجي دانه ها را كه ارزش بسيار زيادي براي دام پروري دارد سبوس مي نامند سبوس سهل الهضم وپرانرژي است و حالت ملين دارد از سوي ديگر سبوس فسفر زيادي دارد روزانه ميتوان ۲۰۰ تا ۵۰۰ گرم سبوس در خوراك دام پرواري منظوركرد.
– مازاد كارخانه هاي روغن كشي را كنجاله مي نامند كنجاله ها ارزش غذايي بسيار زيادي مخصوصاً از نظر پروتئين دارند.
– مازاد كارخانجات قند همانند تفاله چغندر و ملاس براي خوراك دام مؤثر بوده و باعث خوش خوراكي مواد مصرفي ديگر ميگردند.

مهمترين محاسن پرواربندي بز و گوسفند

مهمترين محاسن پرواربندي بز و گوسفند:

۱ – افزايش توليد گوشت قرمز و كاهش ميزان واردات آن

۲ – اشتغال زايي و فعال شدن نيروهاي غيرفعال و بيكار در روستاها

۳ – جلو گيري از فشار بر مراتع طبيعي و احياي آنها

۴ – ايجاد تعاوني و ارائه تسهيلات و امكانات به پرواربندان

۵ – آشنايي دامداران با مواد كنسانتره دامي و پي بردن به ارزش غذايي آن ها

۶ – جلوگيري از كشتار بي رويه دامهاي قابل پروار و بهره گيري از پتانسيل ژنتيكي آنها در سطح كشور

عوامل اساسی در يك پرواربندي موفق:

۱ – شناختن نژادهاي مختلف بزها به همراه مشخصات آنها

۲ – ايجاد جايگاه مناسب جهت پرواربندي

۳ – خريد دام مناسب جهت پرواربندي

۴ – تهيه علوفه مورد نيازدام ها در طول دوره پرواربندي

۵ – قرنطينه و انجام امور بهداشتي بر روي دامهاي خريداري شده قبل از پرواربندي

۶ – بكارگيري روشهاي مناسب پرواربندي

۷ – رعايت اصول صحيح تغذيه در طول دوره پرواربندي

مشخصات بز های پرواري:

هدف از پرواربندي بز، توليد كم هزينه و اقتصادي گوشت ميباشد . از اينرو بايد دام هايي را پروار كرد كه از توانايي و قدرت توليدي و پروار خوبي برخوردار باشند.

بزهاي پرواري ظاهري كوتاه اندام دارند كه حاكي از قدرت و توانايي بالا در توليد گوشت ميباشد و اين مسأله بايد در زمان خريد بزغاله مورد توجه قرار گيرد . اين دسته معمولاً داراي پيشاني عريض، صورت و گردني كوتاه هستند ، به طوري كه از بيرون چنين به نظر مي رسد كه سردام در سينه فرو رفته است ۰ دست و پاها در اين دسته كوتاه و نزديك به زمين قرار دارد . اين دسته، داراي سينه اي عريض و مربعي شكل هستند و براي پرواربندي و توليد گوشت فوق العاده مناسب ميباشند . اغلب نژادهاي گوشتي داراي چنين ظاهري هستند.

نژاد بز پرواري:

نژادهاي سنگين جثه براي پروار مناسبتر از نژادهاي سبك جثه هستند ، دلايل اين امر:

۱ – در نژادهاي سنگين وزن ، وزن تولد بره ها بالا است ۰ بنابراين نژادهاي سنگين وزن از قدرت پروار بيشتري برخوردار هستند.

۲ – نژادهاي سنگين جثه به دليل تأخير در بلوغ جنسي نسبت به نژادهاي سبك جثه، از وزن بيشتري برخوردار هستند زيرا در نژادهاي كوچك جثه كه بلوغ جنسي زودتر اتفاق مي افتد، هورمونهاي جنسي موجب استخواني شدن زودرس استخوانها گرديده و از رشد و نمو آنها كاسته ميشود. برعكس اين حالت در نژادهاي سنگين جثه، چون بلوغ جنسي ديرتر اتفاق مي افتد امكان رشد و توسعه استخوانها بيشتر فراهم شده و دام از گنجايش حجمي بيشتري برخوردار ميباشد و به همين دليل مي تواند سنگين وزن شود.

سن بز پرواري:

سن دام پرواري را بايد طوري انتخاب نمود كه حداكثر استفاده از مراحل رشد دام حاصل گردد براساس تجربيات بدست آمده مرحله رشد سريع بز بين ۴ تا ۵ ماهگي الي ۸ تا ۹ ماهگي ميباشد ۰ بنابراين بايد شروع پرواربندي را به منظور بهره گرفتن از حداكثر رشد از سن ۴ الي ۵ ماهگي يعني پس از پايان شيرخوارگي و سن پروار را ۸ تا ۹ ماهگي قرارداد.

نکات پرواربندی بزغاله های گوشتی

نکات پرواربندی بزغاله های گوشتی

مقدمه

گوشت يكي از اجزاء اصلي و مهم جيره غذايي انسان است . اهميت گوشت در تأمين پروتئين حيواني مورد نياز بدن است و گاو و گوسفند و بزمنابع عمده توليد گوشت قرمز هستند پرورش بز وگوسفند حرفه اي است كه در كشور ما ريشه تاريخي دارد .پرواربندي عبارتست از فن افزايش وزن دام در يك دوره زماني مشخص و نسبتاً كوتاه با توجه به اين تعريف، درمي يابيم كه مواد اوليه اين فن عبارتند از دام مناسب و شرايط محيطي مطلوب.

در ايران نژادهايي از بز وجود دارند كه از نظر توليد گوشت بسيار مناسب هستند و با به كاربردن روشهاي اصلاح نژاد نيز مي توان كميت و كيفيت گوشت آنها را بهبود بخشيد.

اصلاح نژاد بز امري است كه همت و توجه مسئولين دامپروري كشور را مي طلبد و تا كنون اقدامات قابل توجهي در اين رابطه صورت گرفته است . تأمين شرايط محيطي ( تغذيه مناسب، تأمين جايگاه مناسب و بهداشتي ) براي بزها امري است كه بر عهده دامداران است، اگر چه نظارت مسئولين برآن لازم و ضروري بوده و سبب حسن انجام آن ميگردد.

تعريف پرواربندي :

چاق كردن دام و ازدياد گوشت آن با استفاده از جيره غذايي مناسب و اقتصادي با رعايت مسائل بهداشتي در حداقل زمان ممكن. پرواربندي در ايران حدود يك صد روز است كه براي نژادهاي گوسفند ايران زمان مناسبي به شمار مي رود.

پرواربندي يكي از روشهاي مهم در بالا بردن توليدات گوشت قرمز بدون افزايش تعداد دام ميباشد . در كشور ساليانه در حدود ۳۰ درصد از جمعيت دامي بزها شامل بزغاله هاي نر، بزهای نازا و پيركشتار مي گردند و قسمت اعظم توليدات پروتئيني كشور را تأمين مي كنند اگر عمليات پرواربندي به روش صحيح صورت پذيرد از وارد كردن گوشت قرمز به كشور بي نياز خواهيم شد.

نکات کلیدی درتغذيه بز جهت پرواربندی:

نکات کلیدی درتغذيه بز جهت پرواربندی:

بزپرواري براي زنده ماندن و چاق شدن به غذا نياز دارد آن مقدار از غذا كه براي رفع احتياجات دام جهت زنده ماندن ضرورت دارد را جيره نگهداري مي نامند ۰ و به آن ميزان غذايي كه دام پرواري براي رشد نياز دارد جيره توليدي مي گويند .بنابراين با توجه به مطالب گفته شده بايد احتياجات دام پروري را براي نگهداري وتوليد محاسبه كرده و با مواد خوراكي مناسب و مورد نياز تأمين نمود.

مواد غذايي مورد استفاده در تغذيه بز:

خوراك مورد استفاده در تغذيه بز از منابع زير منشاء مي گيرد:

۱ – علوفه هاي سبز مانند علوفه هاي سبز مرتعي ، علوفه هاي تيره غلات و حبوبات

۲ – ريشه ها و غده ها

۳ – دانه ها و مازاد محصولات كشاورزي

۴ – باقيمانده كارخانه ها نظير مازاد كارخانه هاي دانه خرد كني و آرد ، مازاد كارخانه هاي روغن كشي، مازاد كارخانه هاي قند.

۵ – خوراك با منشاء حيواني – ( پودر گوشت – پودرخون – پودر استخوان )

علوفه هاي سبز تيره حبوبات:

موادي بسيار خوشمزه و خوش خوراك به شمار مي روند همچنين از نظر پروتئين بسيار غني بوده و از نظر كلسيم و فسفر و ويتامين ها بسيار غني مي باشند. مانند يونجه و شبدر

علوفه هاي تيره غلات :

مهم ترين انواع غلات كه ميتوان به عنوان علوفه بصورت سبز، خشك و سيلو شده به مصرف دام پرواري رساند عبارتند از ذرت، جو، گندم

ريشه ها و غده ها:

از مهم ترين گياهان ريشه اي مي توان هويج و چغندر را نام برد ۰ داراي مقدار زيادي مواد هيدروكربنه هستند و به همين دليل بسيار انرژي زا مي باشند.

دانه ها و مازاد محصولات كشاورزي:

در زمره مواد متراكم يا كنسانتره محسوب مي شوند مقدار سلولز آنها كم ولي بسيار انرژي زا هستند همانند دانه هاي ذرت، گندم، جو

مازاد محصولات كشاورزي:

به كاه و پوشش خارجي دانه ها اطلاق مي شود. اين مواد داراي سلولززيادي هستند همانند كاه كه از نظر مواد غذايي بسيار فقير است ولي به عنوان غذاهاي شكم پركن در تغذيه دام مورد توجه است.

مازاد كارخانه هاي دانه خرد كني و آرد:

سبوس – غشاء خارجي دانه ها را كه ارزش بسيار زيادي براي دام پروري دارد سبوس مي نامند سبوس سهل الهضم وپرانرژي است و حالت ملين دارد از سوي ديگر سبوس فسفر زيادي دارد روزانه ميتوان ۲۰۰ تا ۵۰۰ گرم سبوس در خوراك دام پرواري منظوركرد.
– مازاد كارخانه هاي روغن كشي را كنجاله مي نامند كنجاله ها ارزش غذايي بسيار زيادي مخصوصاً از نظر پروتئين دارند.
– مازاد كارخانجات قند همانند تفاله چغندر و ملاس براي خوراك دام مؤثر بوده و باعث خوش خوراكي مواد مصرفي ديگر ميگردند.

نحوه انتخاب نژادهای برای پرورش سودآور گوسفند و بز

نحوه انتخاب نژادهای گوسفند و بز برای پرورش سودآور گوسفند و بز
در کشور ایران ۲۷ نوع نژاد گوسفندی وجود دارد که تنها برخی از آن ها برای پروابندی مناسب بوده و از نظر تجاری سودآوری دارند که اغلب نژادهای گوشتی می باشند. برای انتخاب صحیح نژادهای مناسب برای پرواربندی ابتدا باید در مورد نژادها اطلاعات کلی بدست آورد.

اولین مرحله در انتخاب نژاد برای پروار بندی تعیین کردن هدف پرواربندی است. آیا هدف تولید گوشت است یا پشم؟ آیا هدف اصلی دامدار تولید شیر و فرآورده های آن است؟ پاسخ به این سوال ها اولین مرحله برای انتخاب بهترین نژاد برای پرواربندی مورد نظر شماست.

پس از تعیین هدف پرواربندی، مرحله دوم تعیین میزان بودجه و قیمت دام مورد نظر است. دامدار باتوجه به بودجه خود اقدام به خرید دام می کند و بهتر است برای یک دوره پرواربندی ۱۰۰ عدد گوسفند خریداری شود. یکی دیگر از مهمترین موارد در انتخاب نژاد گوسفند، سازگاری با شرایط اقلیمی منطقه است. بهتر است گوسفندان خریداری شده برای پرورش، یكدست و یكنواخت با مشخصات مشابه باشند.

بازدید و معاینه گوسفندان توسط دامدار پیش از خرید آن ها:
برای خرید گوسفندها خودتان اقدام کنید و وارد گله شده و دام های مورد نظرتان را یک به یک از پهلوها و پشت سر مورد بررسی قرار دهید و از سلامت آن ها اطمینان حاصل کنید.

نکات مهم در هنگام بررسی گوسفند و بز:
۱-گردن گوسفند نباید شل و زیاد بلند باشد.
۲-اگر فاصلة بین دو دست و سینه و شانه گوسفند کم بود امکان کوچک بودن ریه و قلب وجود دارد و این گوسفند را برای پرواربندی نباید خریداری کنید.
۳-اگر دام كپل و تهی گاه باریکی داشت یعنی اتاقك رشد جنین كوچكی داشته و برای زایمان شرایط مساعدی ندارد. در واقع بره ای که از این گوسفند به دنیا بیاید کوچک بوده و تولید شیر و گوشت این گوسفند کم خواهد بود.
۴-فك پایین یا بالا گوسفند نباید كوتاه باشد زیرا موجب می شود نتواند خوب چرا کند.
۵-دامی که دارای دندانهای از هم باز شده یا شكسته یا ریخته باشد پیر است.
۶-اگر گوسفند دچار علائمی چون سستی، پلك چشم كم رنگ و زرد و ریختن پشم باشد احتمالا به انگلهای داخلی مبتلاست و نباید برای پرورش خریداری شود. گوسفند سالم دارای پلک صورتی رنگ است.
۷-از گله ایی که گوسفندان آن یک دست و یکنواخت و یکرنگ نیستند نباید گوسفند خرید زیرا این گله از نژادهای مختلفی است.
۸-گوسفندی که دارای کنه در بخش هایی چون پشم و مو، پستان و گوش باشد و پوستی ضخیم داشته یا بخشی از پشم بدنش ریخته باشد احتمالا مبتلا به انگلهای خارجی است.
۹-از خرید گوسفندهایی که پستان كور و سفت خودداری نمایید. گوسفندهای نو بالغ که هنوز زایمانی نداشته اند دارای پستانهایی زیر شكم چسبیده هستند و گوسفندان شیرده نیز پستان هایی بزرگ، نرم و كمی آویزان دارند.
۱۰-بهتر است میشی که خریداری می کنید دنبه آویزان و خیلی سنگین نداشته باشد زیرا موجب قصر ماندن میش ها می گردد.

مواد و تجهیزات مورد نیاز برای انتخاب گوسفند و بز سالم:

لباس مخصوص کار، دستکش، دهان بند و چکمه
گله یکنواخت و یک رنگ گوسفند و بز از نژاد مورد نظر دامدار

روش انجام کار:
لباس مخصوص را پوشیده و چکمه ها را به پا کنید. ماسک دهان بند را بسته و دستکش ها را نیز بپوشید.
اگر دام دارای شناسنامه باشد حتما باید شناسنامه را با پلاک گوش آن تطبیق دهید.
دام را از پشت جلو و طرفین پهلوها بررسی و مشاهده کنید.
دام سالم نباید شل و افسرده باشد.
میزان سختی و نرمی عضلات نواحی پشت و کمر دام را با لمس بررسی کنید.
گوسفند سالم نباید روی بدنش زخم و ضایعات باشد.
چاقی یا لاغری گردن دام را با لمس کردن مشخص کنید.
به کیفیت پشم دام توجه کنید.
راه رفتن دام را مورد بررسی قرار داده و به سم ها وطرز ایستادن دام نیز توجه نمایید.
در میش ها سلامت پستان ها و در قوچ ها سلامت بیضه ها را بررسی کنید.
به دنبه و میزان آن توجه فرمایید.
از گله دار در مورد وضعیت داروهای ضدانگل و واکسیناسیون داده شده به دام سوال کنید.
نحوه انتخاب نژادهای گوسفند و بز برای پرورش سودآور گوسفند و بز
چگونگی انتخاب قوچ یا بز نر مناسب برای پرورابندی:
قوچ یا بز نر سالم ظاهری نرینه و خشن دارد.
قوچ یا بز نر مناسب برای خرید، سینه ای پهن داشته و فاصله دست ها تا سینه زیادی دارد.
دام باید کمر و پشت قوی و بدون انحنا داشته باشد.
در قوچ یا بز نر مناسب برای خرید، خط زیر شكم مستقیم بوده و فاصلة آن تا خط پشت بدن دام زیاد است.
قوچی که دارای کمر بلند و پهن است راستة خوب و پُرگوشتی دارد.
قوچ مناسب برای پرواربندی باید كپل پهن و عضلانی داشته باشد.
قوچ و بز سالم دارای ران هایی كلفت و پر گوشت بوده که موجب افزایش قیمت گوشت آن میشود.
دارا بودن دو بیضة مساوی و دارای رشد كامل نشانه سلامتی دام نر است.
قوچ هایی که پشم ظریفتر، بلندتر، فشرده تر و بدون مو دارند از نظر تولید پشم بهتر هستند.
قوچی که برای پرواربندی خریداری می کنید بهتر است از نژادی خالص باشد.
همیشه مهمترین و بهترین صفت تاثیر گذار برای خرید دام های پرواری، گوشتی بودن نژاد است. نژادهای شیری، پشمی، پوستی در مراتب بعد قرار می گیرند.
نحوه انتخاب نژادهای گوسفند و بز برای پرورش گوسفند و بز
اگر قصد پرواربندی نژادهای مختلف گوسفند و پرورش آن را دارید باید بدانید که خرید بره های سالم نیمی از هزینه های پرواربندی می باشد. مرکز فروش گوسفند زنده در هر ساعت شبانه روز و در هر کجای تهران آماده فروش بره های سالم از هر نژادی و مورد تایید شهرداری به شما می باشد.