ویژگی های بز از جمله سانن و آلپاین

ویژگی های بز از جمله سانن و آلپاین

بز پستانداری است که به زیر راسته نشخوارکنندگان و جنس Capra تعلق دارد که حدود ٩٠٠٠ سال قبل اهلی شده است . بیشتر محققان احتمال می‌دهند که بز را برای اولین بار در فلات ایران اهلی کرده‌اند.
چند گونه بز وحشی نیز وجود دارند که شبیه بز اهلی هستند و بیشتر در کوهستانهای آسیا و اروپا زندگی می‌کنند. بز کوهی ٬ که بز وحشی ایرانی نیز نامیده می‌شود بیشتر در منطقه‌های کوهستانی ایران و همچنین در قفقاز دیده می‌شود.

نشخوارکنندگانی هستند با اندازه متوسط. نرها در زیر چانه دارای یک دسته موی بلند ریش مانند هستند. دم کوتاه است ولی طول آن با موهای انتهایی از طول گوش بیشتر است. شاخ در نرهای بالغ خیلی بلند و به شکل خنجری یا مارپیچ است. ماده‌ها دارای شاخ هستند ولی شاخ در آنها خیلی از نرها کوچکتر است.

شکل ظاهری
بز شبیه گوسفند است اما معمولا اندکی کوچکتر از آن است. نر و ماده بیشتر نژادهای بز شاخ دارند. شاخ بزها ٬ بویژه در نرها ٬ خنجری یا شمشیری شکل و راست و مارپیچی است.
بز در زیر چانه معمولا ریش کم و بیش بلندی دارد. دم بز کوتاه است و اغلب به سمت بالا ٬ راست می‌ایستد. زیر دم بزهای نر غده‌ای وجود دارد که در دوران زاد آوری ٬ ماده بدبویی از آن ترشح می‌شود. بز برخلاف گوسفند که دارای پشم است مو و کرک دارد و همچنین برخلاف گوسفند که معمولا حیوان آرامی است٬ چالاک ٬ پر جست و خیز و بازیگوش است.

شکل و اندازه گوش نژادهای بز اهلی گوناگون است. بیشتر بزهای آفریقایی و هندی گوشهای بزرگ ٬ دراز و آویخته دارند٬ اما بزهای اروپایی از جمله نژادهای سانن و توگن بورگ دارای گوشهای کوچک و کوتاه ایستاده هستند. اندازه بدن و وزن بز بستگی به نژاد آن دارد.
مثلا بلندی بعضی از بزهای خیلی کوچک پاکستانی حدود ۴۷٫۵ سانتیمتر از زمین تا شانه است و ٩ کیلوگرم نیز وزن دارند. وزن بعضی از بزهای نر نژاد سفید آلمانی تا ١١٠ کیلوگرم و بلندی قامت نژاد جمناپاری هند تا ١٢٢ سانتیمتر می‌رسد.

بدن بز از موهای صاف و گاهی مجعد ٬ به رنگهای مختلف سیاه ٬ قهوه‌ای ٬ خاکستری ٬ سرخ ٬ سفید و یا ترکیبی از این رنگها پوشیده شده است. بلندی و جنس مو و کرکی که در لابه لای موها می‌روید در نژادهای مختلف فرق می‌کند. در بعضی نژادها مثل آنقره موها بلند ٬ نرم ٬ لطیف و ابریشم مانند و در بعضی نژادها کوتاه ٬ زبر و خشن هستند.

فرایند زایش در بزهای سانن و آلپاین

فرایند زایش در بزهای سانن و آلپاین
چند روز قبل از زايش علائم زير ممکن است در بز مشاهده شود:
۱. در محوطه بطنى بز آبستن بزغاله تحت تأثير وزن خود به طرف پائين حرکت مى‌کند. از اين مرحله به بعد به‌نظر مى‌رسد که شکم حالت افتاده‌اى دارد که باعث فرورفتگى در ناحيه تهيگاهى مى‌گردد.
۲. پستان پر مى‌شود.
در روز زايمان علائم زير به‌صورت بارزتر مشاهده مى‌شود.
۳. فرج حيوان متورم مى‌شود و مايع شفافى از آن خارج مى‌شود
۴. حيوان بى‌تاب مى‌شود.
بهتر است در موقع زايمان بز زائو را در پن‌هاى جداگانه و تميز قرار داد. اين پن‌ها يا زايشگاه‌هاى انفرادى ساختمان ساده‌اى دارند و براى جلوگيرى از خطرات احتمالى بهتر است در گوشه‌اى قرار داده شوند.
در داخل پن‌ها نبايد سطل يا چيز ديگرى که سبب زخمى شدن بز در موقعى که حيوان دچار اضطراب و ناراحتى ناشى از زايمان است وجود داشته باشد. بز زائو وقت زيادى را در خوابيدن طى مى‌کند، نشخوار قطع مى‌شود، به‌نظر مى‌رسد که حيوان ناراحت است، پستان به‌خصوص در بزهاى پرشير خيلى متورم است. ۲۴ ساعت قبل از زايش بز از گله جدا مى‌شود و به گوشه خلوتى مى‌رود، پاى او را به زمين مى‌کوبد و به‌طور مرتب خوابيده و بلند مى‌شود. در موقع زايمان استخوان‌هاى لگن خاصره شل و سست مى‌شود تا جنين به‌راحتى عبور کند.
بز حيوانى پرزا است و نژادهاى شيرى ساليانه به‌طور متوسط بيش از دو بزغاله به دنيا مى‌آورند. بلافاصله بعد از زايش بايد مطمئن شد که مادر بزغاله را خوب ليسيده و خشک کرده باشد بز ماده براى انجام اين عمل خيلى فعال و جدى است، اين کار براى به‌وجود آوردن و توسعه رابطه مادر و فرزندى خيلى مهم است.
پس از توليد، دهان و بينى بزغاله بايد با حوله تميز پاک شود اين عمل سبب مى‌شود که بزغاله به‌راحتى تنفس کند. اگر به‌نظر مى‌رسد که تنفس بزغاله مشکل يا صدادار است بايد بزغاله را توسط پاها بالا گرفته و قسمت سينه را يک پارچه تميز مالش داد و خشک کرد. اگر قلب بزغاله مى‌زند اما بزغاله نفس نمى‌کشد گذاشتن يک انگشت در پشت گلو ممکن است باعث سرفه و شروع تنفس حيوان شود.
۴-۲ ساعت بعد از زايش دادن کلسرتوم به بزغاله بسيار مهم است. اگر در اين فاصله کلستروم به بزغاله خورانيده نشود خيلى ضعيف خواهد شد و اگر اصلاً خورانيده نشود بزغاله به احتمال زياد از بين خواهد رفت. کلستروم غنى از چربي، پروتئين و آنتى‌بايد، ويتامين و مواد معدنى است و سبب دفع موکونيم (Meconium)، از دستگاه گوارش بزغاله که در خلال دوران جنينى تشکيل شده مى‌شود. اولين مدفوع بزغاله سياه است و از موقعى که شير در دستگاه گوارش حيوان هضم مى‌شود زرد رنگ مى‌شود.
در مواردى که توليد کلستروم بز زائو بيشتر باشد بهتر است مقدارى از کلستروم اضافى را جهت استفاده در موارد ضرورى منجمد کرد.
بزغاله‌هائى که توانائى ميک زدن از پستان مادر ندارند بايد دستى تغذيه شوند. بلافاصله بعد از زايش بهتر است بندناف بزغاله در داخل مايع ضدعفونى که معمولاً شامل محلول يددار است قرار داده شود.
خورانيدن شير به بزغاله
به دو روش مى‌توان به بزغاله شير خورانيد:
۱. سطل:
با استفاده از سطل مى‌توان به مقدار محدود شير به بزغاله خورانيد، در مواردى که بزغاله‌ها به‌صورت انفرادى در باکس‌ها نگهدارى مى‌شوند سطل را در خارج از باکس قرار مى‌دهند. خورانيدن شير به بزغاله با استفاده از سطل ارزان‌تر و تميزتر است.
۲. پستانک:
اگر قرار است شير به‌صورت آزاد در طول ۲۴ ساعت در اختيار بزغاله‌ها قرار گيرد براى جلوگيرى از آلوده شدن شير لازم است در يک خوراک دهنده سربسته قرار داده شود. دو نوع خوراک دهنده پستانکى وجود دارد:
در يک نوع پستانک مستقيماً به مخزن شير وصل مى‌شود و در نوع ديگر پستانک به‌وسيله لوله‌ائى با مخزن شير ارتباط پيدا مى‌کند طورى که شير از ته مخزن مکيده مى‌شود.
از شيرگيرى بزغاله
بزغاله از ۱۰-۱۴ روزگى شروع به خوردن غذاى جامد مثل يونجه خشک و کنسانتره مى‌کند. اگر بزغاله به‌زودى از شير گرفته خواهد شد بايد به خوردن غذاى جامد تشويق بشود. بزغاله در اول مقدار کمى از غذاى جامد تغذيه مى‌کند ولى با گذشت زمان بعد از شيرگيرى مى‌تواند روزانه ۴۰۰-۵۰۰گرم بخورد.
هر غذاى کنسانتره‌اى که براى بره يا گوساله تهيه شده باشد براى بزغاله مفيد است. اگر بزغاله زودتر از ۶ هفتگى از شير گرفته خواهد شد بايد مطمئن بود که به‌مقدار کافى از غذاى جامد و آب استفاده کند. بزغاله‌هاى خوب رشد کرده اگر به‌تدريج از مقدار شير آنها کاسته شود و به غذاى جامد افزوده شود بعد از شيرگيرى خيلى کم دچار استرس غذائى خواهند شد.
بعضى گله داران در موقع از شيرگيرى به‌جاى شير آب مى‌دهند و بدين ترتيب حيوان شروع به خوردن آب مى‌کند.
بعد از شيرگيرى بايد مطمئن شد که حيوان به اندازه کافى از غذاى جامد و آب استفاده کند. لازم است به بزغاله هر روز غذاى کنسانتره تازه‌اى داده شود هرچند که اين عمل سبب مى‌شود مقدارى از غذاى کنسانتره‌اى هدر رود. علوفه خشکى که به بزغاله داده مى‌شود بايد از کيفيت بالائى برخوردار باشد. آب سالم- تميز و با درجه حرارت مناسب بايد در دسترس حيوان باشد.
بهتر است در شش ماهگى از غذاى کنسانتره‌اى که بزهاى بالغ استفاده مى‌کنند به بزغاله‌‌ها داده شود. در اين سن بزغاله‌ها به‌خوبى رشد کرده و قادر هستند به‌راحتى از غذاى بزهاى بالغ استفاده کنند. بزغاله‌ها نسبت به بزهاى بالغ زودتر به غذاى جديد عادت مى‌کنند.
اخته کردن بزغاله‌هاى نر
اگر بزغاله‌هاى نر و ماده با هم پرورش داده مى‌شوند اين امر ممکن نيست زيرا بزغاله‌هاى نر در ۴ ماهگى از نظر جنسى فعال مى‌شوند، اگر طول دوره پروارى طولانى باشد بهتر است بزغاله‌هاى نر را اخته کرد.

نحوه عملکرددستگاه تولید مثل در بز

نحوه عملکرددستگاه تولید مثل در بز
مهم‌ترين قسمت دستگاه تناسلى حيوان نر بيضه‌ها است که در داخل کيسه اسکروتوم قرار دارند. اسکروتوم نه تنها بيضه‌ها را محافظت مى‌کند بلکه عامل مهم تنظيم دماى بيضه‌ها است.
در حالت عادى توليد اسپرم در ۷-۴ درجه سانتى‌گراد کمتر از دماى بدن انجام مى‌گيرد. در دماى زياد اسکروتوم سبب مى‌شود که بيضه‌ها به خارج از بدن آويزان بشوند و موقعى که دماى محيط سرد مى‌شود برعکس عمل مى‌کند. وقتى که هواى محيط خيلى گرم بشود اين نظم به‌هم مى‌خورد در نتيجه اسپرم‌هاى غيرعادى توليد مى‌شود. کار بيضه‌ها توليد اسپرم و هورمون تستسترون است. ترشح اين هورمون تحت کنترل هورمون گناد و تروپين مترشحه از پيتوتارى است. ميل جنسى بز نر بيشتر بستگى به پذيرش بز ماده دارد، روش و ميزان تغذيه و عوامل محيطى نيز در اين امر اثر مهمى دارند.
فعاليت جنسى هر دو جنس بز در نواحى معتدل فصلى است و اين فعاليت در فصل پائيز شروع مى‌شود. با وجود اين اگر بز نر به‌وسيله بز ماده تحريک شود و يا حيوان تربيت بشود بز نر قادر است در تمام طول سال جفتگيرى کند.
دستگاه تناسلى حيوان ماده
برخلاف ميزان حيوان نر تمام قسمت‌هاى دستگاه تناسلى حيوان ماده در داخل بدن قرار دارد. تنها قسمت خارجى دستگاه تناسلى فرج است که در موقع زايش يا فحلى دچار تغييرات مى‌شود. فرج به واژن وصل مى‌شود جائى که پنيس بز نر در موقع جفتگيرى در آنجا قرار مى‌گيرد و منى را مى‌ريزد. در بز ماده بالغ طول واژن تقريباً ۸ سانتى‌متر است. در انتهاى واژن سرويکس يا گردن رحم قرار دارد. طول گردن رحم متغير و تقريباً ۴-۸ سانتى‌متر و داراى ۵-۶ ماهيچه حلقوى است که سبب بسته شدن مجراى بين واژن و رحم مى‌‌شود.
رحم شامل دو قسمت يا دو شاخه است که در انتهاى هرکدام مجرا و تخمدان قرار دارد. شکل تخمدان‌ها در مراحل مختلف فعاليت جنسى حيوان تغيير مى‌کند.
در فصل پائيز با افزايش طول شب ترشح هورمون ملاتونين از غده پيتيال در داخل مغز زياد مى‌شود. اين هورمون بعداً سبب افزايش ترشح هورمون گنادوترپين که سبب تحريک غده پيتوتارى براى ترشح FSH مى‌شود. اين هورمون سبب افزايش توسعه فوليکول مى‌شود که در نتيجه آن يک اوول (تخمک) رشد کرده و آزاد مى‌شود. حداکثر رشد و توسعه تخمک سبب بروز علائم فحلى در حيوان مى‌شود، به تمام اين فعاليت‌ها در مراحل مختلف سيکل فحلى مى‌گويند.
در حدود ۳۶ ساعت قبل از اينکه تخمک آزاد شده و به داخل واژن بيافتد بز ماده علائم و رفتارى فحلى را نشان مى‌دهد. اين علائم و رفتارها مجموعه علائمى است که بز ماده به بز نر نشان مى‌دهد که زمان مناسب و صحيح براى آزادسازى تخمک و تغييرات مجراى تناسلى براى پذيرش و جفتگيرى است. در اين موقع فرج حيوان لغزنده و ترشحات موکوسى زيادى دارد و گردن رحم گشاد است.
جفتگيرى فصلى
فعاليت جنسى بز ماده فصلى است، فعاليت در بين نژادهاى مختلف تا اندازه‌اى تغيير مى‌کند. فعاليت جنسى از اول پائيز شروع مى‌شود و اگر حيوان بارور نشود هر ۲۱ روز يک‌بار فحل مى‌شود.
فعاليت جنسى بز نر نيز فصلى بوده ولى با وجود اين حيوان قادر به بارور کردن در تمام طول سال است. بزهاى ماده جوان علائم فحلى را نسبت به بزهاى بالغ زودتر نشان مى‌دهند بنابراين قرار دادن بزغاله‌هاى نر و ماده با هم در اواخر تابستان صحيح نيست.
براى تحريک بز ماده جفتگيرى خارج از فصل دو روش وجود دارد: يکى از روش‌ها به‌کار بردن هورمون و يا مواد مشابه آن است و روش ديگر تغيير دادن شرايط محيطى و معمولاً روشنائى براى تخمک‌گذارى است.
همراه کردن بزهاى نر با ماده‌ها سبب مى‌شود که بزهاى ماده ۲-۴ هفته زودتر فحل بشوند. اگر جفتگيرى به‌صورت انتخابى انجام مى‌گيرد مى‌توان بز فحل‌ياب وارد گله کرد.

نقش بزهای شیری سانن و آلپاین در تامین امنیت غذایی ملی

نقش بزهای شیری سانن و آلپاین در تامین امنیت غذایی ملی
نقش این نوع دام نه تنها در امنیت غذایی ملی بلکه درتقویت ابعاد اجتماعی و اقتصادی فعالیت های کشاورزی و توسعه روستایی در فرآیند تامین امنیت تنوع زیستی دام و همچنین حفاظت منابع طبیعی بسیار قابل توجه است.

با نگاهی به تاریخ، درخواهیم یافت که بز نخستین حیوانی است که توسط بشر اهلی شده و در طول تکامل حیات انسان، این حیوان به تدریج سهم بیشتری در امرار معاش مردم و جوامع داشته است.

با توجه به جمعیت جهانی بز که در حال حاضر به ۹۲۱ میلیون رأس می رسد، سهم محوری این گونه ی دامی در کشاورزی و توسعه پایدار روستایی به ویژه در کشورهای در حال توسعه که بیشتر از ۹۰ درصد از جمعیت جهانی بز را در خود جای داده اند، غیر قابل انکار می نماید.

کشاورزان خرد معمولا به دلایل معیشتی و اقتصادی، تمایل بیشتری به نگهداری دامهای سبک دارند. چراکه این نوع دام نه تنها به معیشت کلی خانواده کمک می کنند بلکه ظرفیت انجام فعالیت های بیشتری مانند تامین غذا، گرما، درآمد، رفاه اجتماعی و فرهنگی در عین امکان تامین و تهیه لباس برای مصارف تولیدی و خانگی شهری را دارند.

علاوه بر آن، این نوع دام در مقایسه با دام های سنگین، نیاز به فضای کمتری برای چرا داشته و آسیب کمتری را متوجه منابع خاک کشور می سازد. بنابراین در مجموع هزینه کمتر و مزایای بیشتری برای مزارع دارند. کشاورزان با دام های کوچک راحت تر کار می کنند و در عین حال هزینه نگهداری و خرید کمتری دارند.

اخیرا و با توجه به چالش های جدید متاثر از تغییرات آب و هوایی، افزایش فشار بر منابع طبیعی و ارزش بالای شیر و گوشت بز در بعضی از کشورهای آسیایی، پتانسیل بالای بز در سازگاری با شرایط های محیطی و کیفیت پایین منابع غذایی، به طور روز افزونی مورد توجه و تقدیر قرار گرفته است.

براساس سالنامه آماری سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال ۲۰۱۴، کشورهای منطقه خاور نزدیک و شمال آفریقا کمترین تولیدات گوشتی و فرآورده های دامی جهان را در میان مناطق تحت پوشش فائو داشته اند.

در حالی که جمهوری اسلامی ایران، با تولید بیش از ۸۰۰ هزار تن گوشت قرمز، بزرگترین تولید کننده این محصول در منطقه به شمار می رود. ایران به عنوان دارنده تعداد دام، سومین تولید کننده بزرگ فرآورده های ناشی از نگهداری گوسفند و بز در منطقه است.

لذا با اعمال سیاست های درست که از نوآوری ها، سرمایه گذاری ها و اقدامات ضروری حمایت کند، می توانیم با مشکلات و بیماری های چالش برانگیز مقابله کنیم. به عنوان مثال، درباره تغییرات آب و هوایی، تحقیقات فائو در سهم دام در تغییرات آب و هوایی نشان می دهد که زنجیره تامین دام یک عامل قطعی در کاهش و تعدیل آثار منفی تغییرات آب و هوایی است.

بزها ی شیری می توانند بیشتر از آنچه که ما تصور می کنیم، در این راه ما را یاری نمایند. از آنجایی که ۹۰ درصد از این گونه جانوری در مناطق خشک پرورش می یابند و نگهداری می شوند، می توانند به عنوان یک منبع با ارزش و دست نخورده برای مبارزه هر چه بیشتر با تغییرات آب و هوایی در آینده تلقی شوند.

برای نمونه، بز شیرده عدنی یکی از مهم ترین گونه های دامی در جنوب ایران است که علی رغم دمای بالا، رطوبت وکمبود مراتع مناسب، به خوبی با محیط خود سازگار است ومحصول مناسبی برای صادرات به شمار می آید. به همین ترتیب، در استان یزد که یکی از خشک ترین مناطق بخش مرکزی ایران به شمار می آید و بارش سالانه آن به کمتر از ۱۰۰ میلی متر می رسد، گونه های محلی و نادر بز ایرانی مانند ندوشن و رباطی، با شرایط محیط زیستی و آب و هوایی استان سازگاری بسیار مناسبی دارند و در عین حال دارای شیر مغذی و پشم با کیفیت هستند.

علاوه بر این، بزها به دلیل توانایی بالایی در که تبدیل علوفه و باقی مانده های مواد خانگی به گوشت، فیبر، پوست و شیر دارند، گونه دامی مهمی در امر توسعه محسوب می شوند.

فرآورده ها و محصولاتی که از گوسفند و بز در کشورهای در حال توسعه به دست می آید، گواهی است بر اهمیت آنها؛ ۴۵ درصد از گوشت گوسفند، ۵۴ درصد از شیر گوسفند، ۹۳ درصد از گوشت بز و ۷۳ درصد از شیر بز مورد نیاز در جهان، در کشورهای در حال توسعه تولید می شود.

تعهد سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) به منظور بهبود و توسعه پایدار دامداری باعث شده است تا این سازمان همکاری جامعی را در دستورهای کار جهانی خود برای تحقق دامداری پایدار قرار دهد. بر این اساس، مشارکت جهانی همه جانبه ای از سوی ذینفعان که هدف آن بهبود شیوه های دامداری برای استفاده کارآمدتر از منابع طبیعی می باشد، هم اکنون در اولیت جوامع بین المللی قرار گرفته است.

بنابراین هدف نهایی این مشارکت کاهش فقر و حفاظت از سلامت عموم در جوامع مختلف است. همچنین فائو به صورت فعال در مشارکت ارزیابی و اجرای دامداری زیست محیطی (LEAP) همکاری می کند. این مشارکت تلاش می کند با ایجاد معیارهای مشترک، عملکرد زیست محیطی را بر زنجیره تامین دام اندازه گیری و تبیین نماید.

فائو با کاهش اثرات زیست محیطی و استفاده از منابع، تلاش کرده است تا صنعت دامداری را تقویت و توسعه پایدار این بخش را به منظور کمک به امنیت غذایی، تسهیل نماید.

از آنجایی که منابع طبیعی آب و خاک که برای حفظ و پویایی بخش کشاورزی و دامداری، منابعی ضروری محسوب می شوند، در حال تخریب بوده و با تغییرات آب و هوایی و فرسایش زمین در معرض خطرات جدی تری قرار می گیرند لذا باید اقدامات لازم برای مقابله این تهدیدها در دستور کار قرار گیرد.

به منظور افزایش فعالیت دام هایی مانند گوسفند و بز در ایران، فائو به دنبال همکاری در بخش های تحقیقات و توسعه، ظرفیت سازی، مشاوره در خصوص سیاست گذاری ها، انتقال فن آوری و پشتیبانی فنی است.

با ارتقاء همکاری ها به سطحی مناسبی، می توانیم از بهره وری پایدار، ثبات در اکوسیستم های مختلف و از تولید دام مورد نیاز اطمینان حاصل کنیم.

علاوه بر این، به دلیل آنکه دامداری رابطه نزدیکی با زندگی اجتماعی و اقتصادی چندین میلیون کشاورز فقیر دارد، لذا حفاظت از دام های سبک مانند بز می تواند نقش مهمی در کشاورزی پایدار و ثبات اقتصادی داشته باشد.

بهبود ژنتیکی دام سبک به سمت توسعه سیستم‌های پرورشی بسته

بهبود ژنتیکی دام سبک به سمت توسعه سیستم‌های پرورشی بسته از سیاستهای وزارت جهاد کشاورزی می باشد.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور تولیدات دامی با اعلام این خبر گفت: اگر قرار باشد دام‌های سبک در سیستم‌های نیمه‌بسته یا کاملاً بسته نگهداری شوند، باید ابتدا روی ژنتیک آنها کار کرد.
حسن رکنی با اشاره به اینکه هر تغییری نیازمند این است که از ابزارهای مربوط به آن استفاده کرد، افزود: تاکنون دام کوچک که بیشتر در مراتع پرورش می‌یابد، بازدهی پایینی داشته و در مقابل برای دامدار هزینه علوفه آن از اهمیت زیادی برخوردار نیست. به عنوان مثال، نگهداری بز شیری که ۷۵۰ گرم در روز شیر تولید می‌کند، با استفاده از علوفه مرتعی، می‌تواند همچنان در اختیار دامدار باقی بماند، اما این روش به هیچ عنوان در سیستم‌های بسته، صرفه اقتصادی ندارد.
وی عنوان کرد: همین دام، وقتی بتواند بیش از چهار کیلوگرم شیر تولید کند، توجیهی قابل قبول برای نگهداری آن خواهد بود؛ بنابراین استفاده از سیستم‌های نیمه صنعتی یا صنعتی، مستلزم بهبود ژنتیکی دام‌هاست. درست مانند اتفاقی که درباره دام سنگین افتاد و اکنون تولید این گروه از دام‌ها با پیشرفته‌ترین کشورها قابل مقایسه است. ضمن اینکه لبنیات حاصل از همین دام‌های سنگین به بیش از ۴۰ کشور دنیا صادر می‌شود. این اتفاق در مورد تأمین گوشت هم مصداق دارد.

معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور تولیدات دامی معتقد است: ارتقای ژنتیکی دام سبک، میزان تولید و بهره‌وری را افزایش داده و تولید شیر و گوشت آن را به مقدار قابل توجهی افزایش می‌‌دهد. به عبارتی وقتی از یک دام در مدت مشابه تعداد بیشتری بره، بزغاله یا شیر به دست آید، بدون شک برای دامدار مزیت اقتصادی خواهد داشت.

رکنی ادامه داد: اکنون یک واحد توسط بنیاد، به‌عنوان الگو در جنوب کرمان شروع به فعالیت کرده که خوشبختانه بازتاب مطلوبی هم داشته است.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد: در صدد هستیم تا بتوانیم در آینده فراوانی ژن‌های دام‌های پربازده را توسعه داده و شرایط اقتصادی دامداران را بهبود بخشیم تا سرمایه‌گذاران جدید برای ورود به این صنعت، ترغیب شوند.
این در حالی است که مدیرعامل اتحادیه سراسری دامداران ایران گفته بود: “اگرچه پرورش دام سبک در سیستم‌های بسته، قادر است میزان بیشتری گوشت قرمز به بازار بفرستد، اما از آن طرف، قیمت‌ها به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت. زیرا در چنین شرایطی، تعلیف به صورت دستی صورت گرفته و نیاز به نیروی انسانی و بنابراین هزینه‌های جانبی بیشتر است. طبیعی است که تولیدکننده هم به سمت تولید محصولی می‌رود که برایش سودآور باشد.

پرورش بز شیری نژاد خالص (سانن یا آلپاین)یا گوسفند

پرورش بز شیری نژاد خالص (سانن یا آلپاین)یا گوسفند
کدام نوع دام و ایجاد چه دامپروری دام سبک را (بویژه از نظر اقتصادی و بازگشت سرمایه) مناسب است بز یا گوسفند؟

حداقل تعداد صرفه اقتصادی: ۳۰ ماده بزخالص + ۱ نر خالص

سعی شده است که قیمت‌ها و هزینه‌ها در بالاترین حالت و درآمد در کمترین حالت محاسبه گردد. هر بز به فضایی در حدود ۲-۱٫۵ مترمربع نیاز دارد.

هزینه خرید هر بز نر و ماده خالص سانن / آلپاین یکساله: هر کدام ۳ میلیون تومان (رو به افزایش است)

بز ماده بالغ خالص حدودا ۱۰ ماه (۳۰۰ روز) تولید شیر دارد. شیر با حداقل قیمت ۳۰۰۰ تومان و با متوسط تولید روزانه ۳ لیتر، در انتهای دورۀ شیرواری، حدود ۲,۷۰۰,۰۰۰ تومان برگشت سرمایه بابت تولید شیر از هر بز خواهیم داشت:

۲,۷۰۰,۰۰۰=۳۰۰۰*۳*۳۰۰

جهت کاهش احتمالات خطای تولید، ۲۰% هم تلفات محاسبه میشه. یعنی ۵۴۰,۰۰۰ تومان از مبلغ فوق کم کنیم، میرسیم به مبلغ ۲,۱۶۰,۰۰۰ تومان درآمد زایی از شیر از هر بز در طول یک دوره شیرواری. ۱۶۰,۰۰۰ تومانش هم هیچ…

خالص مانده: ۲ میلیون تومان

در صورتیکه موجودی گله ۳۰ راس ماده خالص باشد، میشود ۶۰ میلیون تومان فقط برگشت سرمایه از فروش شیر:

۶۰,۰۰۰,۰۰۰=۳۰*۲,۰۰۰,۰۰۰

در مورد زایمان هم در هر زایش حداقل ۲ قلو به دنیا خواهند آورد و با احتساب ۵۰% نر و ۵۰% ماده (برای سال اول هر بز ماده رو تک قلو زا حساب می‌کنیم):

گله ۳۰ راسی که نیمی از تولدشون نر باشند یعنی ۱۵ تا ماده اضافه شده است و ۱۵ تا نر. برای افزایش ارزش افزوده، دام رو حداقل ۹-۸ ماه نگهداری میکنیم.

قیمت بز نر بالغ یکساله خالص هم روی ۳ میلیون تومان حساب می‌کنیم، پس حدود ۴۵ میلیون تومان ورودی داریم:

۴۵,۰۰۰,۰۰۰=۱۵*۳,۰۰۰,۰۰۰

از این مبلغ ۵ میلیون تومانش هم هیچ. میشود ۴۰ میلیون تومان فقط از فروش بز نر. درصورتیکه بز ماده متولد شده را هم بفروشیم، حدود همین مبلغ دوباره ورودی خواهیم داشت.

هر بز روزانه متوسط ۳ کیلوگرم غذا میخورد. هر کیلوگرم از خوراکش هم حدود ۱۰۰۰ تومان قیمت دارد. پس میشود ۳۰۰۰ تومان حدود هزینه برای خوراک هر بز. یک گله ۳۰ ماده + ۱ نر داریم. پس میشود ۹۳٫۰۰۰ تومان هزینه خوراک یک روز یک گله بالغ:

۹۳,۰۰۰=۳۱*۳۰۰۰

درست است که تمام گله ما بالغ نیستند و بزغاله هم داریم و مقدار مصرف خوراک بزغاله بسیار کمتر هست (حدود ۴۰۰-۳۰۰ گرم روزانه) اما با توجه به اینکه در زمان جفتگیری باید کیفیت خوراک بالاتر باشد و بزغاله‌ها هم در روند رشدی بصورت جهشی عمل می‌کنند، در نتیجه ما همین مقدار رو در نظر میگیرم و کم نمیکنیم.

پس مقدار خوراک یک گله ۳۱ راسی در سال (۳۶۵ روز) حدود ۳۴ میلیون تومان خواهد شد:

۳۳,۹۴۵,۰۰۰=۳۶۵*۹۳,۰۰۰

نتیجه گیری:

درآمد سالانۀ گله ۳۱ راسی خالص سانن یا آلپاین:
تولید شیر: ۶۰ میلیون تومان

فروش بز نر: ۴۰ میلیون تومان

فروش بز ماده: ۴۰ میلیون تومان

مجموع: ۱۴۰ میلیون تومان

خرج سالانۀ گله ۳۱ راسی خالص سانن یا آلپاین بدون احتساب مکان و سازه:
هزینه خرید دام (یکبار): ۹۵ میلیون تومان

هزینه خوراک: ۳۴ میلیون تومان

هزینه دارو، واکسن و مکمل های تقویتی: ۳ میلیون تومان

هزینه‌های پیش بینی نشده: ۱۰ میلیون تومان

هزینه دستگاه شیردوش سیار دو واحده تا ظرفیت ۱۵۰ راس: ۲ میلیون تومان

مجموع: ۱۴۴ میلیون تومان

بنابراین برگشت سرمایه در سال اول رو خواهیم داشت.

در صورت استفاده از بز ماده بومی (حداقل ۱۰۰ راس) با نر خالص (۳ راس نر)، با اینکه مقدار سرمایه گذاری اولیه کاهش خواهد یافت اما هزینه‌های جاری بدلیل نیاز به تعداد بالاتر دام، نیاز به مساحت بیشتر جهت نگهداری، نرخ پایین‌تر تبدیل خوراک به شیر و…؛ باعث خواهد شد تا بازگشت سرمایه به سال ۴-۳ ام برسد.

معایب احتمالی:

۱- محل مناسب و تضمینی برای فروش شیر بز یا تبدیل آن به پنیر بز و ارایه در بازارهای داخلی یا صادرات

۲- فروش بز نر برای جفت گیری یا فروش بعنوان پروار (پروار بز چندان سودآور نیست).

پرورش گوسفند پروار:
حداقل تعداد صرفه اقتصادی: ۲۰۰ راس

سعی شده است که قیمت‌ها و هزینه‌ها در بالاترین حالت و درآمد در کمترین حالت محاسبه گردد. هر گوسفند به فضایی در حدود ۲-۱٫۵ مترمربع نیاز دارد.

خرید بره پروار روی وزن ۳۵ کیلو (به ازای هر کیلو متوسط ۱۸,۰۰۰ تومن) – درنتیجه هزینۀ خرید یک گله ۲۰۰ راسی ۱۲۶ میلیون تومان خواهد بود:

۱۲۶,۰۰۰,۰۰۰=۲۰۰*۱۸,۰۰۰*۳۵

پروار در مدت متوسط ۶۰ روز

هزینۀ خوراک هر دام روزی متوسط ۱۵۰۰ تومان (از بره تا بلوغ) یک دوره پروار ۶۰ روزه، ۹۰,۰۰۰ تومان – درنتیجه هزینۀ خوراک یک گله ۲۰۰ راسی ۱۸ میلیون تومان خواهد بود:

۱۸,۰۰۰,۰۰۰=۱۵۰۰*۶۰

وزن فروش گوسفند پروار: ۵۰ کیلو (به ازای هر کیلو متوسط ۱۸,۰۰۰ تومن) – درنتیجه درآمد حاصل از فروش یک گله ۲۰۰ راسی ۱۸۰ میلیون تومان خواهد بود:

۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰=۲۰۰*۱۸,۰۰۰*۵۰

هزینه های متفرقه برای هر دام در طول دوره پروار ۳۰۰۰ تومان. مجموع هزینۀ متفرقه برای یک گله ۲۰۰ راسی ۶۰۰ هزار تومان خواهد بود:

۶۰۰,۰۰۰=۳۰۰۰*۲۰۰

نتیجه گیری:

درآمد یک گله ۲۰۰ راسی:
فروش دام: ۱۸۰ میلیون تومان

فروش کود گوسفندی: محاسبه نشده

خرج یک گلۀ ۲۰۰ راسی بدون احتساب مکان و سازه:
خرید دام: ۱۲۶ میلیون تومان

خوراک یک دوره پروار بندی ۶۰ روزه: ۱۸ میلیون تومان

متفرقه: ۶۰۰ هزار تومان

هزینه کارگر (۲ نفر ثابت، ماهانه ۱٫۵ میلیون تومان): ۶ میلیون تومان

جمع گرد شده دست بالا: حدود ۱۵۰ میلیون تومان

سود خالص در یک دوره پروار ۶۰ روزه برای گله ۲۰۰ راسی: ۲۹ میلیون تومان

درصورتیکه تعداد روز پروار را ۹۰ روز در نظر بگیریم، میتوان دام را با وزن پایین‌تری خریداری کرد که درنتیجه هزینه ابتدایی کمتری در پی خواهد داشت اما هزینه خوراک بالاتر خواهد رفت. ولی بطور کلی خرید دام با وزن پایین‌تر، صرفه اقتصادی بهتری خواهد داشت.

جدول زیر مقایسۀ دو زمان پروار ۶۰ و ۹۰ روزه بر اساس وزن دام خریداری شده در ۲۵ و ۳۵ کیلوگرم و تاثیر آن بر سود خالص را نشان می‌دهد:

معایب احتمالی:

۱- فصلی بودن دورۀ پروار (بهترین زمان خرید بره پروار در ماه های خرداد تا مرداد)

۲- فصلی بودن زمان فروش اقتصادی (قبل از اعیاد)

نتیجه گیری نهایی:
برای انتخاب پرورش بز شیری یا گوسفند پرواری، شما باید به چند نکته توجه کنید:

۱- مقدار و حجم سرمایه گذاری

۲- اقلیم منطقه. برای مثال در اقلیم‌های جنوبی و شمالی ایران، پرورش بز سانن به دلیل حساس بودن به دمای بالاتر از ۳۰ درجه سانتیگراد و حساسیت به رطوبت بیش از ۷۰% عملا با مشکلاتی همراه خواهد بود. گرچه امکان برطرف سازی این مشکلات هم وجود دارد اما به هزینۀ زیرساخت شما خواهد افزود.

۳- زمین، امکانات و منابع تامین علوفۀ در دسترس. برای مثال کیفیت آب از نظر شوری (EC) برای دام و بویژه بز بسیار مهم است و در صورت شور بودن آب، مقدار تولید شیر در بز و تولید گوشت در گوسفند کاهش قابل توجهی پیدا خواهد کرد. همچنین در صورت عدم دسترس به خوراک و بویژه علوفۀ تازه، میتوانید از تکنیک علوفه هیدروپونیک برای تامین حداقل ۵۰-۴۰% جیرۀ دام خود بهره بگیرید.

اما بطور کلی اقلیم‌هایی مانند مرکز ایران (مانند تهران، کرج، کاشان، اصفهان، سمنان و…) و مناطق سردسیر (مانند تبریز، ارومیه، اردبیل، خراسان شمالی، کردستان و…) مناسب پرورش بز سانن است و بدلیل اینکه سرمایه گذاری برای خرید دام در پرورش بز فقط یکبار خواهد بود و خود گله، باعث افزایش تعداد خود در سال‌های آتی بصورت تصاعدی خواهد شد (بر خلاف پرورش گوسفند پروار) و همچنین فصلی نبودن بازار آن، میتوان آیندۀ مناسب‌تری را برای این نوع دامپروری در نظر گرفت.

پیشنهاد نویسنده (مهندس ساعدی):
پیشنهاد میکنم که برای افزیش مقدار سودآوری در پرورش بز شیری، اقدام به فرآوری سازی و تبدیل شیر بز به پنیر و سپس ارایه آن به بازارهای داخلی یا بین المللی نمایید.

پرورش بره ها و بزغاله های سانن و آلپاین

پرورش بره ها و بزغاله های سانن و آلپاین
پرورش بره ها به صورت مصنوعی با استفاده از جایگزین شیر
مقدمه
فاکتورهای مهم پرورش گوسفند یکی قیمت بره در بازار و دیگری تعداد بره های از شیر گرفته شده به ازای هر راس گوسفند در سال می باشد.با انجام فعالیت های اصلاحی و سلکسیون ، گوسفندانی با دوقلوزایی ومیزلن بره زایی بالا حاصل شده اند که علاوه بر مزیتی که دارد این افزایش مشکل پرورش بره ها را به وجود آورده است.
کافی نبودن شیر مادر به دلایل مختلف مانند سنگینی زایمان مرگ و میر بره ها را افزایش داده است.هزینه ،زمان، نیروی کاری که صرف کاهش میزان مرگ و میر بره ها که ناشی از گرسنگی بره و فقدان خصوصیات مادری میش است می شود از لحاظ اقتصادی مقادیر زیادی را شامل می شود. برای حل این مشکل پرورش مصنوعی بره ها به عنوان یک راه چاره برگزیده می شود.
پرورش دهندگان گوسفند به دلیل مراقبت های ویژه ، احتمال مرگ ، صرف نیروی کار و گران بودن غذای جایگزین از پرورش مصنوعی بره ها خودداری می کنند. اما امروزه با پیشرفت صنعت تولید خوراک دام،بهبود ویژگیهای کیفی،وجود سیستم های مختلف پرورش مصنوعی و وجود تجهیزات مدرن ، میزان نیروی کار کاهش یافته است.
درپرورش بره ها به صورت مصنوعی ،با از شیرگیری زودهنگام بره و تغذیه مناسب ورعایت اصول بهداشتی نتیجه پرورش مصنوعی بره ها به میزان زیادی بهبود یافته است.
پرورش بره ها با شیشه و یا سیستم های اتوماتیک
در یک واحد پرورش گوسفند،وقتی تصمیم به پرورش مصنوعی بره ها گرفته میشود اولین روشی که به ذهن پرورش دهندگان می رسد استفاده از شیشه است . بره ها در ۵-۳ روز اول ، هر ۶ ساعت یکبار با استفاده از شیشه و *****ک تغذیه می شوند. بعد ازاین مدت بره ها هر روز ۳-۲ دفعه با جایگزین شیر تغذیه میشوند.در این روش مقدارمصرف جایگزین شیر را به سهولت می توان کنترل نمود.اگر باگذشت زمان و همراه با رشد بره مقدار خوراک جایگزین شیر و مدت تغذیه تغییر نکند پیش معده بره ها با گذشت زمان بزرگتر شده و عوارض ناخواسته حاصل از پرورش نامناسب به چشم خواهد خورد.در پرورش با شیشه و پستانک می توان از شیر میش های دیگر نیز به عنوان منبع شیر استفاده نمود.
یک روش دیگر،((پرورش اتوماتیک)) می باشد.دراین روش امکان مصرف خوراک جایگزین به صورت مداوم و آزادانه برای بره ها مهیا می شود . دراین روش نیروی کار کاهش یافته و در مدت کوتاه تعداد زیادی بره پرورش می یابد.دراین روش واحدهای مکش شیر برای تعدادزیادی بره قابل استفاده است. پرورش دهندگان گوسفند باتوجه به تعداد بره ای که می خواهند به صورت مصنوعی پرورش دهند بایستی تعداد سطل مورد نیاز را خریداری نمایند و یا خودشان اقدام به ساختن آنها نمایند.
پرورش بره ها در محفظه یا اتاقک بره
بره ها با شروع تغذیه جایگزین شیرازهفته دوم به اتاقک بره آورده می شوند.غذایی که بعد از این بایستی به برها بدهیم خوش خوراک بوده و دارای حداقل ۲۰ درصد پروتئین باشد.کنجاله سویا به میزان ۵۰ درصد کل جیره برای تغذیه بره ها در این مرحله مناسب است.از آنجا که یونجه خشک باعث نفخ در بره ها می شود نباید زیاد مصرف شود. یونجه پربرگ نباید در دوهفته اول زیاد شود و همچنین آب مصرفی بره ها بایستی تمیز و تازه باشد.غذا و آب طوری قراردهده شود که بره ها نتوانند ریخت و پاش کنند.بدین منظور ظرف شیر را می پوشانند تا فضولات داخل غذا نشود و هر۲۴ ساعت یکبار غذای بره تعویض میشود.
بخش ها و تجهیزات مورد نیاز
بره هایی که به صورت مصنوعی پرورش می یابند باید به مقدار کافی از تحت شرایط تهویه و محیط مناسب از جایگزین شیر تغذیه نمایند.بره ها در چند هفته اول زندگی حرارت بدن خود را نمی توانند با محیط تطبیق دهند . بنابراین باید از تجهیزات گرمازا همانطور که در مورد جوجه های یکروزه استفاده می شود مانند مادر مصنوعی ،لامپها وغیره استفاده نماییم. طی تحقیقات انجام شده حرارت ۲۰ درجه سانتیگراد محیط ، بهترین شرایط دمایی برای رشد بره ها می باشد. اگر زمین خاکی و یا بتون باشد بایستی روی آن را باکاه و یا تراشه چوب بپوشانیم . برای بره های تازه به دنیا آمده میتوانیم از دربهای چوبی یا فلزی جمع شونده سیار استفاده نماییم. برای هربره ۰٫۹ مترمربع باکس چوبی سیار در سطح بتونی ۰٫۵ الی ۰٫۶ مترمربع تازمان اتمام شیرخوارگی کافی است.باکس های چوبی جمع شونده از لحاظ بهداشت و استفاده بهینه از سطح دارای مزیت می باشند.

آشنایی با انگل‌های گوسفند وبز ازجمله بزهای شیری سانن و آلپاین

آشنایی با انگل‌های گوسفند وبز ازجمله بزهای شیری سانن و آلپاین
گوسفند و بز نیز مثل سایر حیوانات به انگل‌هاى داخلى و خارجى آلوده مى‌شود که سبب ناراحتى این حیوان مى‌گردد. انگل‌هائى که سبب آلودگى گوسفندوبز مى‌شد، عبارتند از: انگل‌هاى داخلى و انگل‌هاى خارجى.
انگل‌هاى داخلى
انگل‌هاى داخلى گوسفند به‌خصوص در مواردى که شرایط آب و هوائى براى رشد و فعالیت انگل در مرحله‌اى که انگل مجبور است آن مرحله از زندگى خود را در خارج از بدن حیوان میزبان به‌سر ببرد، مناسب باشد یکى از مشکلات عمده پرورش گوسفند است.
انگل‌هاى داخلى متعددى وجود دارد که گوسفند به آنها آلوده مى‌شوند، مهمترین آنها عبارتند از: کپلک، تنیاى رودهٔ گوسفند، انگل‌هاى معدی-ریوى (قزل‌قورت).

کپلک (Fasiola Hepatica)
این انگل که در کبد حیوان زندگى مى‌کند، وجود او در گوسفند سبب علائمى مثل: ضعف، لاغری، تورم زیرگلو، کم‌خونی، آب آوردن حفرهٔ بطنی، لاغرى و ریزش پشم مى‌شود.
قبل از اقدام به پروار کردن گوسفند باید به حیوانات داروى ضد کپلک خورانیده شود. توصیه مى‌شود براى از بین بردن کامل این انگل‌ها در حیوان، خورانیدن دارو ۴-۶ هفته بعد دوباره تکرار شود.
تنیاى روده گوسفند
این انگل در روده‌هاى حیوان زندگى مى‌کند و سبب اسهال، درد شدید، و لاغرى مى‌شود. بره‌هاى جوان به این انگل آلوده مى‌شوند. بهترین موقع خورانیدن دارو علیه این انگل در اواخر خرداد ماه است و در مواردى‌که آلودگى شدید باشد خورانیدن دارو باید پس از ۲ ماه تکرار شود.
انگل‌هاى معدى-ریوى (قزل‌قورت(
این انگل‌ها از استرونژیلوس‌ها بوده و در حیوان سبب لاغری، ضعف، کم‌خونی، شکنندگى پشم، سرفه، ناراحتى‌هاى تنفسی، اسهال سیاه یا قهوه‌اى مى‌شود. این انگل در مناطق پر باران بیشتر شایع است و هر ساله تعدادى از گوسفندان در اثر ابتلاء به این انگل از بین مى‌روند. حیوان در اثر خوردن علوفهٔ مراتع آلوده به انگل‌ها آلوده مى‌شود. براى از بین بردن این انگل‌ها مى‌باید از داروهاى ضدانگلى استفاده شود.
انگل‌هاى خارجى
در بسیارى موارد گوسفندان به انواع مختلف گنه‌ها و شپش‌ها که در پوست حیوان زندگى مى‌کنند، آلوده مى‌شوند که سبب عوارض مختلفى در حیوان و حتى سبب مرگ آن مى‌شوند. این انگل‌ها علاوه بر اینکه بر حیوان آسیب مى‌رسانند، در بعضى موارد بیمارى‌هاى مختلفى را به حیوان منتقل مى‌کنند که در اثر موارد سبب مرگ حیوان مى‌شوند.
براى از بین بردن انگل‌ها از حمام‌هاى ضد گنه یا حمام‌هاى داروئى استفاده مى‌کنند. از داروهائى که در این حمام‌ها استفاده مى‌شود عبارتند از حشره‌کش‌هاى آلى کلردار، فسفردار یا حشره‌کش‌هاى آلى گیاهى است.
بهترین موقع دادن حمام براى از بین بردن انگل‌هاى خارجى در گوسفند پس از پشم چینى است. زیرا د این موقع به‌علت عدم وجود پشم، دارو در روى انگل اثر بیشترى دارد. توصیه مى‌شود که چون در اکثر موارد در جریان پشم‌چینى بعضى از گوسفندان زخمى مى‌شوند، حدود یک هفته بعد از پشم‌چینى عملیات حمام گنه اجراء بشود.
هم‌زمان با عملیات حمام ضدگنه آغل حیوان هم باید علیه انگل‌هاى خارجى سمپاشى شود. از خسارات ناشى از بیمارى‌ها و انگل‌هاى گوسفندان، مى‌توان با به‌کار بردن اصول صحیح مدیریت، تغذیهٔ خوب، و ضدعفونى قوى جلوگیرى کرد.
مراعات نکات زیر در جلوگیرى از ابتلاى حیوانات به انگل‌ها و بیمارى‌ها کمک مى‌کند:
۱. محل غذاخورى و آبشخوار را تمیز نگه دارید.
۲. از نگهداشتن تعداد زیادى گوسفند در واحد سطح معین جلوگیرى کنید.
۳. امکانات ورزش یا تحریک در گوسفندان را فراهم کنید.
۴. حیوانات را از انگل‌هاى داخلى و خارجى پاک کنید.
۵. دو هفته قبل از اینکه حیوان به مرتع فرستاده مى‌شود، داروى ضد انگلى بدهید.
۶. در پایان فصل چرا دوباره به حیوان داروى ضد انگلى بدهید.
۷. در طول مدتى که حیوان در چراگاه است، به‌طور آزاد مواد معدنى در اختیار حیوان قرار دهید.
۸. در ۲-۳ ماه اول آبستنى از واکسیناسیون خوددارى کنید. زیرا واکسینه کردن گوسفندان در اوایل آبستنى سبب به‌وجود آمدن بره‌هاى غیرعادى مى‌شود. عمل واکسیناسیون بعد از ماه چهارم آبستنى باید انجام بگیرد که سبب ایمنى بره مى‌شود؛ زیرا کلستروم میش حاوى آنتى‌بادى خواهد بود.

اصول تغذیه گوسفندوبزاز جمله بزهای شیری سانن و آلپاین

اصول تغذیه گوسفندوبزاز جمله بزهای شیری سانن و آلپاین

مقدمه :
مراتع و علوفه جزء ارزانترين منابع خوراكي براي تغذيه گوسفندان محسوب مي شوند. در سيستم چرا ذخيره علوفه گونه هايي مانند : مخلوط علوفه شبدر و علوفه غلات مانند : علوفه چاودار ، يولاف و جو به منظور رفع نياز مواد خوراكي در زمستان كاهش مي يابد . در سيستم چراي گياهان فرصت بيشتري براي تغذيه گوسفندان وجود دارد . چراي بيش از حد مي تواند بيشتر احتياجات انرژي و پروتئين ميش ها را فراهم كند و به عنوان تامين كننده انرژي براي توليد ، نگهداري و رشد جايگزين غلات شود.
در بسياري از سيستم هاي مرسوم چرا ، حيوانات در تمام سال در منطقه اي خاص از مراتع نگهداري مي شوند. در چنين سيستم هايي بايد تعادل صحيح بين دام و مرتع حفظ شود.
در فصل زمستان بايد علوفه خشك با كيفيت بالا و كنسانتره مناسب در جيره بندي غذايي ميش ها منظور شود . ميش هاي خشك مي توانند در مرتع به تنهايي نگهداري شده و هنگامي كه با علوفه خشك تغذيه مي شوند ممكن است طي ۴ هفته آخر از بره زايي به مكمل هاي افزودني احتياج پيدا كنند.
اگر ميش ها به منظور حداكثر شير و افزايش سرعت بره زايي پرورش داده مي شوند لازم است در تغذيه آنها علوفه خشك همراه با يك برنامه غذايي مناسب با توجه به وضعيت بهداشتي آنها منظور شود . رابطه مثبتي بين قابليت هضم و خوراك و ميزان مصرف آن نيز افزايش مي يابد . در واقع خوراك هايي كه قابليت هضم بالايي دارند ، منجر به تحريك مصرف در دام مي شوند.
نمك يد دار بايد در طول پرورش به صورت قابل دسترس در اختيار ميش ها قرار گيرد . در سيستم پرورش ميش ها به منظور سهولت و صرفه اقتصادي در امر شيردوشي ، بايد دستگاههاي شيردوشي در سالن هاي شيردوشي وجود داشته باشد.
اهميت تأثير جيره متعادل در تغذيه گوسفند : ميش هايي كه به خوبي رشد كرده و از بره هاي خود تا پايان مرحله از شيرگيري پرستاري مي كنند به يك جيره متعادل براي نگهداري نياز دارند . علوفه به تنهايي نمي تواند تمام مواد مغذي ضروري را براي عملكرد مطلوب تامين نمايد . لذا به منظور افزايش كيفيت در امر توليد ، مواد مغذي ضروري مورد نياز است.
مطالعه اي به منظور تعيين تاثير جيره متعادل بر رشد و كيفيت پشم ميش ها بعد از سن ۳۶۵ روزگي انجام شده است . در اين تحقيق از ۴۶ ميش در مناطق مختلف نژاد گوسفند سرسياه ليتوان در يك مزرعه واقع در ليتوا استفاده شده است . طي اين مطالعه گوسفندان شاهد با يك غذاي استاندارد حاوي افزودني هاي معدني تغذيه شدند و خوراك گوسفندان ساير گروههاي آزمايشي مشابه گروه شاهد بوده است اما در جيره آنها خوراك جو با مقدار مشابه آن بدون پوشينه جايگزين شده است . نتيجه آزمايش نشان داد كه وزن در ۲۴ ساعت به طور معني داري افزايش داشته و تركيب جيره در اين آزمايش بر جعد تار پشم و كيفيت آن بي تاثير ولي وزن زنده ميشها ، جعد تار پشم را تحت تاثير قرار داده است . نتايج حاصل از اين آزمايش نشان مي دهد كه جو بدون پوشينه به دليل بالا بودن ارزش غذايي آن مي تواند به عنوان منبع مناسب پروتئين در جيره غذايي گوسفند و ديگر نشخواركنندگان استفاده شود.

راهکارهای بالابردن درآمد پرورش دهندگان گوسفند و بزدر ایران

راهکارهای بالابردن درآمد پرورش دهندگان گوسفند و بزدر ایران
مدیریت تولید مثل
یکی از راه های کم کردن هزینه ها، بالا بردن توان تولیدمثلی قوچ ها و میش ها با استفاده از ابزارهای مدرن مدیریتی می باشد که می توان با بالا بردن توان تولیدمثلی قوچ ها از تعداد آنها در گله کاست که علاوه بر بازگشت سریع تر سرمایه، هزینه های نگهداری را نیز کاهش می دهد. همچنین بالا بردن توان تولید مثلی میش ها باعث زایش بیشتر، هم در یک مرحله زایش و هم در دفعات زایش در طول سال شده، در نتیجه میزان سود سالیانه بیشتر خواهد شد.
طی سالیان اخیر جدا از بحث اصلاح ژنتیکی که کمک بسزایی در افزایش بهره وری در دامداری های کشور کرده، ابزارهای مختلفی برای مدیریت تولید مثل معرفی شده اند که مهم ترین آنها داروهای تنظیم کننده زمان فحلی و جفت گیری گوسفند می باشد که از این گروه می توان سیدر، اسفنج و رگولین را نام برد.

مهمترین زمینه های استفاده از داروهای تنظیم کننده زمان فحلی و جفت گیری گوسفند:
– تغییر تاریخ جفت گیری و زایش برای فروش بره ها در گران ترین فصل سال
– افزایش باروری قابل توجه بره های ماده (شیشک ها)
– کم کردن فاصله دو زایش از یکسال به ۸ ماه
– ایجاد فصل جفت گیری در بره های ماده ۱۰-۸ ماهه برای کم کردن زمان انتظار بره
– بالا بردن توان تولید مثلی قوچ های گله
– ایجاد سیستم زایش کنترل شده بدون فشردگی زایش
– ایجاد سیستم زایش در تمام طول سال برای گله های بزرگ به نحوی که بازار فروش مستمر داشته باشند

عواملی که الگوی جفت گیری را تحت تاثیر قرار می دهد:
عوامل بسیاری وجود دارند که جفت گیری گله را قبل از فصل جفت گیری تحت تاثیر قرار می دهند. از آن جمله می توان به وضعیت بدنی، کارآیی قوچ و مرحله شیردهی اشاره نمود. فعالیت جفت گیری پس از ورود نر به گله در صورتی زودتر اتفاق می افتد که:
۱- درمان نزدیک شروع فصل جفت گیری طبیعی باشد.
۲- در فصل قبلی گله زودتر زاییده باشد.
۳- گله دارای تعداد زیادی از میش هایی باشد که به طور طبیعی می توانند قبل از فصل جفت گیری طبیعی به قوچ جواب بدهند.
همچنین پس از ورود نر به گله جفت گیری در صورتی دیرتر رخ می دهد که:
۱- استفاده از این هورمون زودتر از موعد توصیه شده انجام گیرد.
۲- گله در فصل قبلی دیرتر زایمان کرده باشد.
۳- قوچ ها کاملاً از گله جدا نشده باشند.
۴- گله دارای میش های نابالغ زیادی باشد.
۵- گله دارای عوامل ممانعت کننده تغذیه ای یا عفونی باشد.